ودیعه عقدی است که به موجب آن یک نفر مال خود را به دیگری میسپارد برای آنکه آن را مجاناً نگاه دارد. ودیعهگذار مودع و ودیعهگیر را مستودع یا امین میگویند.
تفسیر ماده 607 قانون مدنی:
1- ودیعه مشتق از «وَدَعَ» به معنای سپردن است.
2- ودیعه از حیث وحدت یا تعدد عوضین عقدی است مجانی که در مقابل عقد معوض قرار دارد.
عقد مجانی عقدی است که یک عِوض دارد و در مقابل آن عِوض، هیچ عِوض دیگری قرار ندارد مانند عقد هبه، عقد عاریه و عقد ودیعه.
عقد معوض عقدی است که دو عِوض (مورد معامله) دارد که در مقابل هم هستند مانند عقد بیع و عقد اجاره.
3- ودیعه عقدی است که در آن یک شخص به شخص دیگری برای حفاظت از اموالش اذن میدهد.
4- ودیعه عقدی است اذنی، جایز، رضایی و رایگان که اثر اصلی آن اذن و اعطای نیابت از سوی مودع (ودیعهگذار) به مستودع یا امین (ودیعهگیر) است.
در ودیعه قبول امین لازم است اگر چه به فعل باشد.
تفسیر ماده 608 قانون مدنی:
1- عقد ودیعه به عقدی اطلاق میگردد که مطابق با آن میان طرفین مقرر میگردد که یکی از آنها (=مالک یا مودع) مال خود را جهت نگهداری به صورت مجانی به فرد دیگر (=امین یا مستودع) میسپارد. (وفق ماده 607 قانون مدنی)
2- یکی از شروط لازم جهت تحقق عقد ودیعه مستنبط از ماده 608 قانون مدنی، قبول امین میباشد حتی اگر به صورت انجام یک فعل ابراز گردد؛ مانند آنکه شخص «الف» به عنوان مالک یا مودع از شخص «ب» به عنوان امین بخواهد که چند ساعتی موتور متعلق به او را در پارکینگ منزل خود نگه دارد امین نیز بدون آنکه لفظاً قبول خویش را اعلام نموده باشد، با در اختیار دادن کلید پارکینگ به شخص «الف»، به وی اجازه دهد که موتور را در پارکینگ قرار دهد.
کسی میتواند مالی را به ودیعه گذارد که مالک یا قائممقام مالک باشد و یا از طرف مالک صراحتاً یا ضمناً مجاز باشد.
تفسیر ماده 609 قانون مدنی:
1- قانونگذار در ماده 609 قانون مدنی صراحتاً مقرر نموده است که ودیعهگذار یا همان مودع میبایست مالک مالی باشد که جهت نگهداری به امین میسپارد و یا آنکه از سوی مالک به نحو صریح یا ضمنی دارای اذن باشد. فلذا حسب مندرجات موجود در ماده فوقالاشاره اشخاصی که صلاحیت انعقاد عقد ودیعه و سپردن مال به دیگری را دارند اعماند از مالک، قائممقام مالک و سایر اشخاص مجاز از سوی مالک.
2- امین نمیتواند مالک (مودع) را ملزم و مجبور به تحویل مال مورد ودیعه نماید چراکه عقد ودیعه یک عقد اذنی است.
در ودیعه طرفین باید اهلیت برای معامله داشته باشند و اگر کسی مالی را از کسی دیگر که برای معامله اهلیت ندارد به عنوان ودیعه قبول کند باید آن را به ولی او رد نماید و اگر در ید او ناقص یا تلف شود ضامن است.
تفسیر ماده 610 قانون مدنی:
1- به شرح مندرج در ماده 610 قانون مدنی یکی از شروط مهم در تحقق عقد ودیعه به نحو صحیح و قانونی، اهلیت هر یک از دو طرف عقد میباشد فلذا بطور مثال اگر مالک یا همان مودع، صغیر یا مجنون بوده باشد، گیرنده مال در حکم غاصب محسوب شده و مکلف است که فوراً مال را به ولی مودع رد نماید. بدیهی است در صورت تلف یا ناقص شدن مال مورد ودیعه، وی ضامن خواهد بود.
2- مطابق با نظر جناب دکتر کاتوزیان در فرضی که در عقد ودیعه، هر دو طرف (مالک و امین) محجور باشند از آنجایی که اذن و اجازه مالک بدلیل محجور بودن وی، فاقد اعتبار میباشد فلذا گیرنده مال (مستودع) ضامن هرگونه تلف یا معیوب شدن مال مورد ودیعه خواهد بود.
3- در شرایطی که مالک اقدام به انعقاد عقد ودیعه با یک صغیر غیرممیز یا مجنون نماید از آنجایی که مالک با این اقدام به زیان خود عمل نموده است فلذا مسئولیتی متوجه محجور نخواهد بود. (مستنبط از ماده 1215 قانون مدنی)
ودیعه عقدی است جایز.
تفسیر ماده 611 قانون مدنی:
1- ودیعه از حیث دوام عقدی است جایز. عقود جایز، مستند به ماده 186 قانون مدنی، عقودی هستند که هر یک از طرفین بتوانند هر وقتی بخواهند آن را فسخ کنند.
عقود جایز در یک تقسیمبندی به عقود جایز اذنی و عقود جایز غیر اذنی تفکیک میشوند. عقود جایز اذنی عقود جایزی هستند که مبنای جواز آن اذن است و با فوت و حجر منفسخ میشوند. عقود جایز اذنی عبارتاند از: عقد مضاربه (اذن برای تجارت با پول نقد)، عقد ودیعه (اذن برای حفاظت از اموال)، عقد عاریه (اذن برای استفاده در اموال)، عقد شرکت (اذن برای اداره مال مشاع) و عقد وکالت (اذن برای تصرف در حقوق).
در مقابل، عقود جایز غیر اذنی عقودی هستند که اثر آنها اذن نیست بلکه به موجب این عقود حق ایجاد میشود مانند وصیت تملیکی، عقد هبه و حبس مطلق.
2- همچنین ودیعه از حیث وحدت یا تعدد عوضین عقدی است مجانی که در مقابل عقد معوض قرار دارد.
عقد مجانی عقدی است که یک عِوض دارد و در مقابل آن عِوض، هیچ عِوض دیگری قرار ندارد مانند عقد هبه، عقد عاریه، عقد وقف و عقد ودیعه. در عقود مجانی به جز عقد وقف و عقد صدقه امکان درج شرط عوض وجود دارد اما عقد وقف و عقد صدقه لزوماً میبایست مجانی باشند.
عقد معوض عقدی است که دو عِوض (مورد معامله) دارد که در مقابل هم هستند مانند عقد بیع، عقد معاوضه، عقد اجاره و ... .
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران