سامانه عدل ایران چیست؟ نحوه ثبت نام در آن چگونه است؟

سامانه عدل ایران

پس از ابلاغ آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی مصوب 25-05-1395 رئیس قوه قضاییه، با راه‌اندازی سامانه عدل ایران موضوع ماده 2 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی به نشانی https://www.adliran.ir از سال 1395، این امکان برای اشخاص اعم از طرفین دعوا، وکلا و کارشناسان ایجاد شده است تا با مراجعه به این سامانه، بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعبه رسیدگی‌کننده به دعوا، از روند پرونده و ابلاغیه‌های ارسالی از سوی دادگاه، مطلع گردند. با ایجاد این سامانه، از ازدحام و شلوغی دادگاه‌ها جهت مراجعه حضوری به شعبات، تا حد زیادی کاسته شده است. به شرح مندرج در ماده 9 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، تمامی اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی، هم‌چنین وکلا و کارشناسان رسمی دادگستری و بطور کلی تمامی افراد مرتبط با پرونده قضایی، مکلف‌اند پیش از هرگونه اقدام قضایی نسبت به ثبت نام و دریافت حساب کاربری الکترونیکی در سامانه ثنا (سامانه ثبت نام الکترونیکی قضایی) اقدام نماید. علی‌ایحال مطابق با قوانین جاری کشور هر فردی که قصد طرح دعوا اعم از کیفری، حقوقی، خانواده و … را دارد موظف است که پیش از طرح دعوا، در سامانه ثنا در سایت عدل ایران ثبت نام نماید (واژه ثنا مخفف ثبت نام الکترونیک قضایی است). تا پیش از ایجاد سامانه عدل ایران تمامی اقدامات اعم از طرح دعوا، ارسال اوراق قضایی و ... بصورت دستی به آدرس محل اقامت خوانده یا متهم دعوا ارسال می‌گردید لکن با راه‌اندازی سامانه عدل ایران، تمامی اوراق قضایی از طریق این سامانه، بصورت الکترونیک به طرفین دعوا ابلاغ می‌گردد. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است، سعی می‌گردد به تفصیل در ارتباط با سامانه عدل ایران و نحوه ثبت نام در آن پرداخته شود.

مطلب مرتبط: اطلاع‌رسانی پرونده به اشخاص حقیقی در سامانه عدل ایران چیست؟

نحوه ثبت نام در سامانه عدل ایران

همانگونه که در صدر مقاله بیان گردید، با راه‌اندازی سامانه عدل ایران از سال 1395 و به شرح توضیحات مندرج در آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، تمامی اقدامات مرتبط با پرونده‌های قضایی از طریق سامانه‌ عدل ایران انجام می‌پذیرد. به دلالت ماده 10 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، هر شخص اعم از حقیقی یا حقوقی می‌بایست پیش از هرگونه اقدام قضایی، نسبت به ایجاد حساب کاربری بنام خود در سامانه ثنا اقدام نماید. جهت ثبت نام در سامانه ثنا افراد می‌توانند مستقیماً یا با مراجعه به هر یک از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به سامانه ثنا مراجعه نمایند. لازم به توضیح است که جهت ثبت نام در سامانه ثنا و دریافت حساب کاربری می‌بایست احراز هویت انجام گیرد که این احراز هویت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا روش‌های مطمئن دیگر با درج نمودن مشخصات سجلی (شماره سریال شناسنامه و ...)، شماره ملی، نشانی، شماره تلفن همراه و ... صورت می‌‌پذیرد. پس از وارد نمودن تمامی مشخصات شخص، امضای الکترونیک وی نیز اخذ و ثبت نام وی تکمیل می‌گردد. پس از پایان مراحل ثبت نام در سامانه ثنا یک رمز ده رقمی تحت عنوان «رمز شخصی» در اختیار فرد قرار می‌گیرد که برای ورود به سامانه عدل ایران می‌بایست در اختیار داشته باشند که جهت ورود به سامانه عدل ایران حتماً می‌بایست پس از وارد نمودن شماره ملی، رمز شخصی نیز وارد گردد و پس از آن یک رمز موقت 6 رقمی به شماره موبایلی که در سامانه ثنا وارد نموده شده است، پیامک می‌گردد که اعتبار آن 24 ساعت است و با وارد نمودن این رمز موقت، فرد می‌تواند وارد سامانه ابلاغ، اطلاع‌رسانی پرونده و … گردد.

النهایه پس از ثبت نام در سامانه ثنا این امکان برای افراد میسر می‌باشد تا نسبت به طرح دعوا در محاکم اقدام نمایند. لازم به توضیح است که تمامی وکلای دادگستری و هم‌چنین کارشناسان رسمی دادگستری نیز جهت انجام هرگونه امور مربوط به وکالت در دعاوی و یا انجام کارشناسی، می‌بایست در سامانه ثنا، ثبت نام نمایند.

نکات مهم در خصوص سامانه عدل ایران

1) با ایجاد و راه‌اندازی سامانه عدل ایران، تمامی ابلاغ‌های کاغذی از میان رفت و تمامی ابلاغیه‌های ارسالی دادگاه، بصورت الکترونیک در کارتابل هر یک از طرفین دعوا قرار می‌گیرد. هر زمان که ابلاغیه‌ای از سوی دادگاه برای هر یک از اصحاب دعوا ارسال می‌شود پیامکی با مضمون ذیل از سوی سرشماره عدل ایران برای فرد ارسال می‌گردد:

«خانم/ آقای … ابلاغیه الکترونیکی شماره … در حساب کاربری شما در سامانه ابلاغ قرار گرفت. تاریخ ابلاغ …»

با مشاهده پیامک فوق می‌بایست با طی نمودن مراحل ذیل ابلاغیه ارسالی را مشاهده نمایید:

الف) ورود به سایت عدل ایران

ب) کلیک بر روی گزینه «ابلاغ الکترونیک قضایی»

ج) انتخاب سامانه اصلی یا پشتیبان ابلاغ الکترونیک (این دو تفاوتی با یکدیگر ندارند.)

د) وارد نمودن شماره ملی (شماره ملی ثبت شده در ثنا) و رمز شخصی خود (رمز شخصی اخذ شده از ثنا)

ه‍) وارد نمودن رمز موقت 6 رقمی ارسالی به شماره موبایل

و) کلیک بر روی گزینه ابلاغیه‌های جدید و یا ابلاغیه‌های مشاهده شده

توجه به ابلاغیه‌های دریافتی بسیار حائز اهمیت است چراکه به شرح ماده 13 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود. همچنین رؤیت اوراق قضایی در سامانه ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره می‌شود و کلیه آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد.

2) سامانه عدل ایران دارای خدمات مختلفی اعم از صدور گواهی عدم سوء پیشینه، نوبت‌دهی قضایی، سامانه خودکاربری وکلا و کارشناسان، ابلاغ الکترونیک قضایی و … می‌باشد. جهت دسترسی به تمامی این خدمات می‌بایست وارد سایت adliran.ir شوید.

3) علاوه بر اشخاص حقیقی این امکان برای اشخاص حقوقی نیز وجود دارد که در سامانه ثنا، ثبت نام نمایند. نحوه ثبت نام اشخاص حقوقی نیز همانند اشخاص حقیقی است. مدیرعامل شخص حقوقی به نمایندگی از شخص حقوقی (بالاترین مقام اجرایی یا نماینده قانونی آن) با در دست داشتن مدارک شخص حقوقی بعنوان نماینده وی ضمن حضور در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، در سامانه ثنا ثبت نام می‌نماید. (مستفاد از تبصره 1 ماده 10 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی)

4) به صراحت ماده 12 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، در صورت هرگونه تغییر اطلاعات ثبت شده در سامانه ثنا از قبیل تغییر آدرس یا نام یا تلفن همراه و مانند آن، اشخاص موظف‌اند تغییرات ایجاد شده را بلافاصله در سامانه ثنا ثبت نمایند. در غیر این‌صورت مطابق ماده 79 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی اطلاعات سابق معیار ابلاغ و اقدامات قضایی خواهد بود.

5) مستند به ماده 19 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، چنانچه محل نگهداری مخاطب بازداشتگاه یا زندان یا مؤسسات کیفری باشد، ابلاغ علاوه بر حساب کاربری مخاطب به حساب کاربری زندان، بازداشتگاه یا آن مؤسسات نیز ارسال می‌گردد. مراجع مذکور مسئول اجرای ابلاغ برابر مقررات خواهند بود و موظف‌اند نتیجه ابلاغ اوراق را از طریق سامانه ابلاغ به واحد قضایی ارسال نمایند. همچنین مستفاد از تبصره 1 ماده 19 قانون اخیرالذکر، در صورتی که مخاطب فاقد حساب کاربری باشد مراجع فوق‌الذکر (بازداشتگاه یا زندان یا مؤسسات کیفری) موظف‌اند برای او حساب کاربری ایجاد کنند.

6) هر شخصی که در خارج از ایران سکونت دارد نیز می‌تواند در سامانه عدل ایران ثبت نام نماید. جهت ثبت نام می‌بایست مراحل ذیل را رعایت نماید:

• دارای کارت ملی هوشمند ایرانی باشد.

• خط تلفن همراه فعال در ایران داشته باشد (بدین دلیل که پیامک احراز هویت بدان خط ارسال شود)

• امکان پرداخت آنلاین در ایران داشته باشد.

• ورود به سایت https://international.adliran.ir

• وارد نمودن مشخصات سجلی اعم از نام، نام‌خانوادگی، شماره ملی، سریال شناسنامه

• تایید توافق‌نامه حساب کاربری

• ورود مشخصات شناسنامه ایرانی

• ورود نشانی محل سکونت و اطلاعات تماس

• بارگذاری یک قطعه عکس ۴*۳

• احراز هویت غیر حضوری در سامانه

نکته قابل توجه آن است که ایرانیان مقیم خارج از کشور حتما می‌بایست یک خط موبایل فعال در داخل کشور را در سامانه درج نمایند تفاوتی ندارد که خط موبایل متعلق به خود فرد باشد یا یکی از دوستان یا اقوام وی، چراکه جهت هر بار ورود به سامانه یک رمز موقت به آن خط پیامک می‌گردد که مدت اعتبار آن 24 ساعت است. (ناگفته نماند که امکان تغییر مدت اعتبار رمز موقت تا حداکثر یک ماه نیز وجود دارد.)