کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران چیست؟ وظایف آن کدام است؟

کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران

بنابر موازین و مقررات قانونی موجود، نظام حقوقی شهرسازی در کشور ما، متکی بر مجموعه‌ای از قوانین مدون می‌باشد که با هدف ایجاد نظم شهری و هم‌چنین حفظ نظم و‌ منافع عمومی، رعایت اصول و ضوابط معماری و ... تدوین شده است. یکی از نهادهای مهم و تاثیرگذار مرتبط در این حوزه فعالیت، کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران می‌باشد که حیطه صلاحیت آن بررسی و‌ تصویب نمودن طرح‌های تفصیلی شهری و هم‌چنین تغییرات آنها در هر استان می‌باشد. تصمیمات اتخاذ گردیده در کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران آن‌چنان حائز اهمیت است که اکثر حقوق متعلق به اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی بدان وابسته است. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی می‌گردد به تفصیل در ارتباط با کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و وظایف آن پرداخته شود.

بیشتر بخوانید: کمیسیون ماده 100 شهرداری چیست؟ اعضای آن کدام‌اند؟

وظایف کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران

یکی از مهم‌ترین وظایف کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران که به موجب قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۲۲-۱۲-۱۳۵۱ تشکیل شده است، بررسی و تصویب نمودن طرح‌های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان می‌باشد. سزاوار توجه است که بیان گردد طرح تفصیلی به سند اجرایی اطلاق می‌گردد که بیان‌کننده جزئیات اجرای طرح جامع بوده و نیز موضوعاتی اعم از تراکم ساختمانی، نحوه استفاده از اراضی و ... را مشخص می‌نماید. مستند به بند 3 ماده یک قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن مصوب 1353، طرح تفصیلی عبارت از طرحی است که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع شهر نحوه استفاده از زمین‌های شهری در سطح محلات مختلف شهر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور و میزان تراکم جمعیت و تراکم ساختمانی در واحدهای شهری و اولویت‌های مربوط به مناطق بهسازی و نوسازی و توسعه و حل مشکلات شهری و موقعیت کلیه عوامل مختلف شهری در آن تعیین می‌شود و نقشه‌ها و مشخصات مربوط به مالکیت بر اساس مدارک ثبتی تهیه و تنظیم می‌گردد.

عمده وظایف کمیسیون موضوع ماده 5 قانون پیش‌گفته که در این کمیسیون بررسی و تصویب می‌شود، عبارتند از:

الف- تغییر کاربری اراضی

ب- اصلاح طرح تفصیلی

ج- افزایش یا کاهش تراکم ساختمانی

اعضای کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران که ریاست آن بر عهده استاندار است عبارتند از استاندار (در غیاب وی معاون عمرانی استانداری) به عنوان ریاست کمیسیون، شهردار، نمایندگان وزارت راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی و همچنین رئیس شورای اسلامی شهر مربوط و نماینده سازمان نظام مهندسی استان با تخصص معماری یا شهرسازی نیز در جلسات حضور دارند که نماینده سازمان نظام مهندسی بدون حق رأی در تصمیم‌گیری شرکت می‌نماید. شایان ذکر است تأثیر رأی اعضای واجد حق رأی به یک میزان است و هیچ کدام بر دیگری برتری ندارد و رأی هیچ یک از اعضاء نمی‌تواند موجبات خروج پرونده از دستور کار را به همراه داشته باشد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که جلسات کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با حضور اکثریت اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات کمیسیون حداقل با چهار رای موافق، معتبر می‌باشد (مستند به تبصره 3 ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران). همچنین دبیرخانه کیسیون نیز در اداره راه و شهرسازی استان مستقر است. در تهران قانونگذار ساختار متفاوتی را پیش‌بینی نموده است که بر اساس آن ریاست کمیسیون ماده 5 قانون یادشده بر عهده شهردار تهران است همچنین دبیرخانه کمیسیون در شهرداری تهران مستقر می‌باشد.

نکته مهم و قابل توجه آن است که مطابق با ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و هم‌چنین الحاقیه مورخ ۰۶-۰۲-۱۳۸۸ مجلس شورای اسلامی، تهیه نمودن طرح‌های تفصیلی و هم‌چنین تغییرات بعدی آنها در کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با حضور اعضای فوق‌الاشاره انجام‌ می‌گیرد. به همین جهت کمیسیون فوق، مقرر نموده است که در اجرای ماده 14 قانون زمین شهری برای ملک‌هایی که کاربری آنها، زراعی و باغی می‌باشند و تقاضای تغییر کاربری آنها به مسکونی داده شده است، بخشی از ملک با کاربری خدماتی جهت تامین خدمات محله ثبت و در اختیار شهرداری قرار گیرد.

بیشتر بخوانید: کمیسیون ماده 77 شهرداری چیست؟ نحوه رسیدگی آن چگونه است؟

آثار حقوقی مصوبات کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران

مستند به تبصره ماده 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران کلیه مصوبات صادره از سوی کمیسیون ماده 5 قانون مورد بحث، بعد از انجام تمامی تشریفات قانونی لازم برای تمامی دستگا‌ه‌های اجرایی و هم‌چنین شهرداری‌ها لازم‌الاجرا می‌باشد. مضاف بر آنکه این مصوبات در واقع مبنای صدور پروانه‌های ساخت، تغییرات کاربری، تفکیک اراضی و ... می‌باشند. فلذا از آنجایی که صدور این مصوبات از سوی کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، دارای آثار مستقیم حقوقی بر حقوق اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی است، رعایت تشریفات قانونی و شفافیت در نحوه تصمیم‌گیری و هم‌چنین استناد به ضوابط شهرسازی برای اعضای کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، لازم و ضروری به نظر می‌رسد. مع‌الوصف مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، با رعایت اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تا زمانی که بر اساس رأی هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال نشده و یا از سوی مرجع تصویب‌کننده الغاء یا اصلاح یا تغییر نکرده است، لازم‌الرعایه است.