کمیسیون ماده 100 شهرداری چیست؟ اعضای آن کدام‌اند؟

کمیسیون ماده 100 شهرداری

کمیسیون ماده 100 شهرداری به عنوان تنها مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی در شهرها می‌باشد که دارای شخصیت حقوقی مستقل و مجزا از شهرداری و حافظ منافع اجتماع شهری است. این کمیسیون صلاحیت خود را از ماده 100 قانون شهرداری و تبصره‌های ذیل آن می‌گیرد. فلذا کمیسیون ماده 100 شهرداری، وظیفه رسیدگی و صدور رای جهت احراز تخلفات ساختمانی در محدوده و حریم شهر را عهده‌دار می‌باشد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که پیش از شروع هرگونه عملیات ساختمانی، سازنده ساختمان مکلف است که از شهرداری، پروانه ساخت اخذ نماید بنابراین شهرداری این حق را دارا می‌باشد تا از ساخت و عملیات اجرایی ساختمان‌هایی که دارای پروانه ساخت نبوده و یا خلاف پروانه اقدام به ساخت نموده‌اند، ممانعت بعمل آورد. این تخلف، جهت رسیدگی به کمیسیون ماده 100 شهرداری ارجاع داده می‌شود. شهرداری، هیچ‌گونه حقی دال بر صدور حکم تخریب و یا اخذ جریمه ندارد و این دستورات، فقط از کمیسیون ماده 100 شهرداری صادر می‌شود فلذا شهرداری فقط می‌تواند مانع ادامه عملیات ساخت شود. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است، سعی می‌گردد به تفصیل در خصوص کمیسیون ماده 100 شهرداری و اعضای آن پرداخته شود.

مطلب مرتبط: تخریب و اعاده در اجرای آرای کمیسیون ماده 100 شهرداری

اعضای کمیسیون ماده 100 شهرداری

همانگونه که در ابتدای مقاله عرض گردید، کمیسیون ماده 100 شهرداری، جهت رسیدگی به تخلفات ساختمانی داخل در محدوده و حریم مصوب شهر، تشکیل می‌گردد. این کمیسیون، در زمره مراجع اداری استثنایی در نظام حقوقی کشور ما بوده که دارای مراحل بدوی و تجدیدنظر نیز می‌باشد.

مراجع رسیدگی‌کننده در قانون ایران، به دو دسته قضایی و اداری تقسیم می‌شوند. مراجع قضایی نیز به دو دسته حقوقی و کیفری تفکیک می‌شوند. مراجع حقوقی از حیث نوع مراجع رسیدگی‌کننده به دو دسته عمومی (دادگاه عمومی حقوقی) و اختصاصی (دادگاه خانواده و دادگاه صلح) تقسیم می‌شوند و مراجع کیفری نیز به دو دسته عمومی (دادگاه کیفری دو و دادگاه کیفری یک) و اختصاصی (مانند دادگاه انقلاب، دادگاه نظامی، دادگاه اطفال و نوجوانان، دادگاه ویژه روحانیت و دادگاه صلح) تقسیم می‌شوند. به عقیده دکتر شمس در کتاب آیین دادرسی مدنی، دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان نیز از مراجع اختصاصی دادگاه کیفری می‌باشد. مراجع اداری نیز از حیث مراجع رسیدگی‌کننده به دو دسته مراجع عمومی اداری (دیوان عدالت اداری (تنها مرجع)) و مراجع اختصاصی (نظیر هیات حل اختلاف مالیاتی، کمیسیون ماده صد قانون شهرداری، هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما و ...) تفکیک می‌شوند.

اعضای کمیسیون ماده 100 شهرداری عبارتند از: یکی از قضات دادگستری به انتخاب وزیر دادگستری، نماینده وزارت کشور به انتخاب وزیر کشور، یکی از اعضای شورای شهر به انتخاب شورا. لازم به توضیح است که نماینده شهرداری بدون داشتن حق رای، صرفاً جهت ادای توضیحات در جلسه شرکت می‌نماید. بنا بر صراحت مقنن، نماینده وزارت کشور می‌بایست از سوی وزیر کشور تعیین گردد مگر آنکه وزیر کشور این اختیار خود را به فرد دیگری تفویض نموده باشد. کمیسیون ماده 100 شهرداری، نوعی دادگاه شبه‌قضایی بوده که قدرت و اختیار صدور رای کیفری ندارد و مکلف است که در تمام آراء خود، مهلت قانونی اعتراض را قید نماید. جلسات کمیسیون ماده 100 شهرداری، زمانی رسمیت پیدا می‌کند که تمامی اعضای کمیسیون در جلسه حاضر بوده باشند (اعم از مرحله بدوی و تجدیدنظر)، فلذا در شرایطی که یکی از اعضاء حاضر نباشد، جلسه رسمیت نخواهد داشت. پر‌واضح است که حضور تمامی اعضای کمیسیون ماده 100 شهرداری، جهت تصویب تصمیمات و صدور آرای نهایی، لازم و ضروری می‌باشد. آرای صادره با موافقت اکثریت اعضاء (=دو نفر از سه عضو) معتبر است چنانچه در خصوص پرو‌نده‌ای اعضای کمیسیون، به توافقات لازم نرسند، جلسه می‌بایست به گونه‌ای برگزار شده تا اعضاء به اتفاق نظر رسیده باشند. در صورتی که یک نفر از اعضای کمیسیون ماده 100 شهرداری، دارای نظری متفاوت از دو عضو دیگر باشد، این اختیار را خواهد داشت تا صورت‌جلسه را امضاء نموده و نظر خویش را ذیل آن درج نماید.

مطلب مرتبط: اصول حاکم بر رسیدگی کمیسیون ماده 100 شهرداری

مراحل تشکیل پرونده در کمیسیون ماده 100 شهرداری

کمیسیون ماده 100 شهرداری جهت رسیدگی به تخلفات ساختمانی، می‌بایست در وهله اول، اقدام به تشکیل پرونده مجزا برای هر ملک نماید. پرونده تشکیل گردیده باید بصورت کامل حاوی تمامی مواردی باشد که اعضای محترم کمیسیون بتوانند به نحو دقیق و‌ مستند، وجود یا عدم وجود تخلفات را احراز نمایند. فلذا پرونده تشکیل شده می‌بایست حاوی اطلاعاتی اعم از درج نشانی دقیق ملک و‌ مختصات جغرافیایی آن، درج نشانی کامل مالک یا مالکین، تکمیل فرم‌های اعلام تخلفات ساختمانی، ارزش معاملاتی هر متر‌مربع بنای احداثی ساختمان موضوع تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداری، بررسی سابقه ابلاغ قانونی به ذی‌نفع جهت ارائه دفاعیات کتبی، دفاعیات کتبی ذی‌نفع همراه با ارائه مدارک و مستندات، مزاحمت و یا مشرفیت بنای احداثی نسبت به املاک مجاور و ... باشد.

پس از بررسی مدارک فوق‌الاشاره و هم‌چنین استماع اظهارات نماینده شهرداری مبنی بر اعلام تخلفی که رسیدگی به آن در صلاحیت کمیسیون ماده 100 بوده و هم‌چنین اطمینان از انجام مراحل قانونی ابلاغ به مالک یا مالکین، اعضای کمیسیون ماده 100 شهرداری، وارد رسیدگی شده و مبادرت به صدور رای می‌نمایند. لازم به توضیح است که رای صادره، توسط شهرداری و هم‌چنین مالک یا قائم‌مقام او طرف ده روز از تاریخ ابلاغ، قابلیت اعتراض و تجدیدنظر خواهی را دارد.

بدیهی است که رسیدگی در مرحله تجدیدنظر کمیسیون ماده 100 شهرداری، مرکب از اعضایی خواهد بود که متفاوت از اعضای مرحله بدوی، می‌باشند. ذکر این نکته حائز اهمیت است که کمیسیون ماده 100 شهرداری، می‌بایست با توجه به واقعیت موجود و منطبق با قانون، تصمیم‌گیری نماید و تابع نظر شهرداری نمی‌باشد این امر بدان معنا است که چنانچه در پرونده‌ای تشخیص دهد که عدم رعایت اصول سه‌گانه (اصول شهرسازی، فنی یا بهداشتی) به‌ گونه‌ای است که با اخذ جریمه، مشکل مرتفع می‌شود، می‌تواند اقدام به صدور رای مبنی بر پرداخت جریمه نماید اما اگر عدم رعایت اصول، به حدی باشد که موجب خرابی شده یا به بافت شهر آسیب برساند و ... می‌تواند حکم به تخریب دهد. شایان ذکر است که مطابق با بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری، مرجع صالح در شکایت از تصمیمات قطعی کمیسیون ماده 100 شهرداری، دیوان عدالت اداری می‌باشد.