نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان چگونه است؟
رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری
آیین دادرسی در رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان
به شرح مندرج در قانون رسیدگی به تخلفات اداری، قانونگذار تمامی کارمندان دولت را موظف به انجام وظایف قانونی خود و نیز پاسخگویی به ارباب رجوع ضمن رعایت قوانین و مقررات نموده به نحوی که هرگونه تخلف ایشان از قوانین، جرم بوده و برای آنها پیگرد قانونی خواهد داشت. نکته قابل ذکر آن است که در قانون رسیدگی به تخلفات اداری، دو مرجع جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان پیشبینی شده است که عبارتند از: مقامات اداری و هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری (به دلالت ماده 1 قانون رسیدگی به تخلفات اداری). فلذا مقنن این امکان را برای آحاد جامعه فراهم نموده است تا نسبت به تخلفات اداری کارمندان در هیاتهای فوق، طرح شکایت نمایند. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی میگردد به تفصیل در ارتباط با نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان پرداخته شود.
نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان
همانگونه که در صدر مقاله بیان گردید، قانونگذار جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، دو نهاد ذیل را تعیین نموده است:
الف) مقامات اداری
بنابر موازین و مقررات قانونی موجود، بالاخص مواد 12 و 17 قانون رسیدگی به تخلفات اداری، این اختیار به رییس مجلس شورای اسلامی، وزراء، بالاترین مقام اجرائی سازمانهای مستقل دولتی و سایر دستگاههای موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون فوق و شهردار تهران اعطاء شده است تا در خصوص مجازاتهای موضوع بندهای الف تا د ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری، رأساً رسیدگی نموده و بدون مراجعه به هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری، در خصوص کارمندان متخلف، اعمال قانون نمایند فلذا نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان در خصوص مجازاتهای موضوع بندهای الف تا د ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری، بدین صورت میباشد که مقامات فوقالذکر و یا معاونان ایشان و یا استانداران، به این قسم تخلفات اداری کارمندان رسیدگی نموده و تصمیمات مقتضی را اخذ مینمایند.
ب) هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان
به شرح مندرج در ماده 1 قانون رسیدگی به تخلفات اداری، هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری در دو مرحله بدوی و تجدیدنظر، جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان تشکیل میگردند. محل تشکیل جلسات هیاتهای بدوی جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، در هر یک از دستگاههای مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری میباشد لکن هیاتهای تجدیدنظر در مراکز وزارتخانهها یا سازمان مستقل دولتی و دستگاههایی که به تصویب هیات وزیران رسیده است، جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان تشکیل میگردند. لازم به توضیح است که هر یک از هیاتهای بدوی و تجدیدنظر جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، مرکب از سه عضو اصلی و یک یا دو عضو علیالبدل میباشند که توسط وزیر یا بالاترین مقام سازمان مستقل دولتی مربوط و سایر دستگاههای مشمول قانون، برای مدت سه سال منصوب میشوند و انتصاب مجدد آنان نیز بلامانع میباشد. (به دلالت ماده 2 قانون رسیدگی به تخلفات اداری)
پیش از بیان نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان در هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری لازم است که بیان گردد صلاحیت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، وفق ماده 4 قانون رسیدگی به تخلفات اداری، با هیات بدوی همان دستگاه میباشد. در خصوص نحوه رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان میتوان بدینگونه تشریح نمود که در ابتدا میبایست شکایت از سوی شخص ذینفع و یا اعلام گزارش تخلف کارمند از سوی رؤسا و مدیران وی و یا سایر اشخاص مسئول، اعلام گردد. پس از بررسی موضوع شکایت در هیات، موارد اتهام به صورت کتبی به کارمند ابلاغ گردیده تا ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، پاسخ خود را به هیات ارائه نماید. (وفق ماده 17 آییننامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات اداری)
به دلالت ماده 19 آییننامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات اداری، هیات جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، پس از تکمیل پرونده، اقدام به رسیدگی نموده و چنانچه حضور متهم را ضروری بداند، به وی ابلاغ میگردد تا در جلسه حضور داشته باشد. نکته مهم و قابل توجه آن است که اگر متهم، بصورت کتبی از هیات درخواست نماید که جهت دفاع حضوری احضار شود، هیات مکلف است که برای یک مرتبه وی را جهت حضور در جلسه دعوت نماید. علیایحال جلسات هیاتها جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، اصولاً بدون حضور کارمند متخلف برگزار میشود مگر آنکه بنا به درخواست متهم و یا ضرورت امر، جلسه بصورت حضوری برگزار شود.
هیاتها پس از بررسی و تشخیص تخلفات مندرج در ماده 8 قانون رسیدگی به تخلفات اداری و نیز انطباق آن تخلف با مجازاتهای مندرج در ماده 9 قانون فوقالاشاره ضمن بررسی اسناد و مدارک موجود در پرونده و مداقه در دفاعیات متهم، وجود یا فقدان سوءنیت و ... اقدام به انشای رای مینماید. نکته قابل ذکر آن است که رای هیاتهای میبایست مستدل و مستند به قانون و مقررات مربوط بوده و حاوی تخلفات منتسب به متهم، نام و نامخانوادگی و امضای اعضای رایدهنده در زیر رای صادر شده باشد. (مستنبط از ماده 21 آییننامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات اداری)
در خصوص تجدیدنظر خواهی از آراء هیاتهای بدوی جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، میبایست بیان گردد که تمامی آراء صادره از هیاتهای بدوی قابل تجدیدنظر خواهی نمیباشند و مستند به ماده 10 قانون رسیدگی به تخلفات اداری صرفاً مجازاتهای مندرج در بندهای د، ه، ح، ط، ی و ک ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری قابل تجدیدنظر خواهی میباشند (مجازاتهایی اعم از انفصال موقت، تغییر محل جغرافیایی خدمت، بازخرید، بازنشستگی، اخراج و انفصال دائم). درخواست تجدیدنظر خواهی از آراء هیاتهای بدوی میبایست توسط محکومعلیه یا نماینده قانونی وی ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ رای، با زبان فارسی و ذکر دلایل به طور کتبی به اداره کارگزینی مربوط تسلیم و رسید اخذ گردد (مستند به ماده 25 آییننامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات اداری). آیین رسیدگی در هیاتهای تجدیدنظر همانند رسیدگی در هیاتهای بدوی و به نحو ماهوی میباشد که آراء صادره این هیاتها از تاریخ ابلاغ، قطعی و لازمالاجرا بوده و جهت اجرا به ادارههای کارگزینی و یا دایرههای مشابه دستگاههای ذیربط ارسال میشود. (مطابق با ماده 4 قانون رسیدگی به تخلفات اداری)
سزاوار توجه است به استناد بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری، آراء و تصمیمات قطعی هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری میباشند.
مطلب مرتبط: تخلفات اداری کارمندان چیست؟ مجازات آنها کدام است؟
نکات مهم در رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان
1) قانونگذار در قانون رسیدگی به تخلفات اداری و نیز آییننامه اجرایی آن در خصوص این مورد که آیا کارمند متخلف، میتواند برای حضور در جلسه، وکیل اختیار نماید یا خیر تعیین تکلیف ننموده است لکن بنظر میرسد با تکیه بر قوانین مدوّن جاری بالاخص قانون اساسی، میتوان چنین استدلال نمود که حق انتخاب و همراهی وکیل برای حضور در جلسه دادرسی و دفاع از متهم در زمره حقوق اساسی متهمین میباشد فلذا کارمندان متخلف میتوانند به همراه وکیل در جلسه شرکت نمایند. (مستنبط از اصل سی و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)
2) در مواردی که هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری اقدام به صدور رای قطعی نموده باشند، چنانچه اکثریت اعضاء تشخیص دهند که مفاد حکم صادر شده منطبق با قانون چه از منظر شکلی و چه از منظر ماهوی نبوده است، اصلاح یا تغییر رای پس از تایید هیات عالی نظارت (هیات موضوع ماده 22 قانون رسیدگی به تخلفات اداری) صورت میپذیرد. (به شرح مندرج در ماده 24 قانون رسیدگی به تخلفات اداری)
3) به دلالت ماده 22 آییننامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات اداری، جلسات هیاتهای بدوی یا تجدیدنظر جهت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان، با حضور سه نفر از اعضای هیات رسمیتیافته و آراء آنها با نظر موافق حداقل دو نفر از اعضاء، معتبر میباشد.
امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. در صورت مفید بودن، مقالات را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به آنها، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین میتوانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاهها مطرح نمایید در صورت امکان در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.
