قرارداد مشارکت مدنی چیست؟ ارکان تشکیل‌دهنده آن کدام‌اند؟
قرارداد مشارکت مدنی
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری
قرارداد مشارکت مدنی چیست؟
با پیشرفت و گسترش روابط اقتصادی میان افراد جامعه و طبیعتاً افزایش نیاز ایشان به تجمیع سرمایه و نیز تخصص یکدیگر، بستر لازم جهت انعقاد قرارداد مشارکت مدنی به عنوان یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین قراردادهای خصوصی فراهم آمده است. قرارداد مشارکت مدنی به عنوان یکی از انواع قرارداد سرمایه‌گذاری به قراردادی اطلاق می‌گردد که به موجب آن اشخاص اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی با تجمیع سرمایه و آورده‌های نقدی و غیرنقدی خویش، به نحو مشاع و با هدف انتفاع طی مدت زمانی مشخص، اقدام به انعقاد قرارداد می‌نمایند. به بیانی دیگر قرارداد مشارکت مدنی توافقی است که بر حسب آن دو یا چند شخص با تجمیع و تامین سهم‌الشرکه و آورده‌های مشخص برای تحقق هدفی مشترک، اقدام به انعقاد قرارداد و تقسیم منافع می‌نمایند که در قالب عقد شرکت موضوع ماده 571 قانون مدنی منعقد می‌شود. لازم به توضیح است که آورده هر یک از شرکا می‌تواند وجه نقد، مال منقول، مال غیرمنقول و بطور کلی هر مال دارای ارزش اقتصادی باشد. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی می‌گردد به تفصیل در ارتباط با قرارداد مشارکت مدنی و ارکان تشکیل‌دهنده آن پرداخته شود.
مطلب مرتبط: عقد شرکت چیست؟ اوصاف و ویژگی‌های آن کدام است؟
ارکان تشکیل‌دهنده قرارداد مشارکت مدنی
همانگونه که در صدر مقاله بیان گردید، قرارداد مشارکت مدنی که در راستای عقد شرکت (اجتماع حقوق دو یا چند شخص در یک مال مشترک به نحو مشاع، وفق ماده 571 قانون مدنی) منعقد می‌گردد، به قراردادی اطلاق می‌شود که با هدف تجمیع سرمایه و تقسیم منافع، میان اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی منعقد می‌گردد؛ مانند قرارداد مشارکت در ساخت، قراردادهای بانکی از نوع مشارکتی و ... . سزاوار توجه است که قرارداد مشارکت مدنی بر حول محور مشارکت جریان دارد و هر یک از شرکا استقلال عمل داشته و در فرآیند تصمیم‌گیری مؤثر و دخیل می‌باشد. جهت تحقق و انعقاد قرارداد مشارکت مدنی به نحو صحیح قانونی می‌بایست ارکان تشکیل‌دهنده ذیل وجود داشته باشد:
الف) اصل در هم آمیختن سهم‌الشرکه شرکا
یکی از ارکان مهم در انعقاد قرارداد مشارکت مدنی، در هم آمیختن سهم‌الشرکه شرکا می‌باشد. در خصوص سهم‌الشرکه شرکا در قرارداد مشارکت مدنی لازم به توضیح است که آورده هر شریک می‌بایست دارای ارزش مالی و اقتصادی بوده و قابل تقویم به پول باشد فلذا کار یا حرفه‌ای که قابل تقویم به پول باشد هم می‌تواند جزء آورده قرارداد مشارکت مدنی منظور گردد. علی‌ایحال با امتزاج سهم‌الشرکه شرکا، یکی از ارکان انعقاد قرارداد مشارکت مدنی محقق می‌گردد.
ب) رعایت تمامی شرایط صحت عقد وفق ماده 190 قانون مدنی
یکی دیگر از ارکان مهم در انعقاد قرارداد مشارکت مدنی همانند سایر قراردادها رعایت ضوابط مندرج در ماده 190 قانون مدنی اعم از قصد طرفین و رضای آنها، اهلیت طرفین، موضوع معین که مورد معامله باشد و مشروعیت جهت معامله می‌باشد. پرواضح است که در صورت فقدان هر یک از موارد فوق‌الاشاره قرارداد مشارکت مدنی به نحو صحیح قانونی منعقد نگردیده است.
ج) اصل حاکمیت اراده
از آنجایی که یکی از اقسام عقد شرکت، وفق ماده 573 قانون مدنی، شرکت اختیاری است که قرارداد مشارکت مدنی نیز یکی از انواع شرکت اختیاری می‌باشد فلذا مطابق با اصل حاکمیت اراده، شرکا در قرارداد مشارکت مدنی، تخییراً و با اراده خویش، اقدام به انعقاد قرارداد می‌نمایند.
د) تعیین سهم‌الشرکه و نحوه تقسیم سود و زیان
یکی دیگر از ارکان مهم قرارداد مشارکت مدنی، تعیین سهم هر یک از شرکا در تقسیم منافع و زیان‌های ناشی از فعالیت مشترک می‌باشد. به دلالت ماده 575 قانون مدنی نحوه تقسیم سود در قرارداد مشارکت مدنی، علی‌الاصول بر اساس میزان سهم‌الشرکه ایشان می‌باشد فلذا ضرورت دارد که در قرارداد مشارکت مدنی بدواً سهم هر یک از شرکا، مشخص و سپس تعیین گردد که چه نسبتی از منافع می‌بایست به ایشان تعلق گیرد.
ه) وجود هدف مشترک میان طرفین قرارداد
علی‌القاعده طرفین قرارداد مشارکت مدنی، جهت نیل به هدفی مشترک که می‌تواند کسب سود از اجرای طرح یا تولید کالا یا ارائه خدمات و ... است، اقدام به انعقاد چنین قراردادی می‌نمایند.
مطلب مرتبط: نحوه طرح دعوای تقسیم مال مشاع
نکات مهم در خصوص قرارداد مشارکت مدنی
1) یکی از ویژگی‌های مهم قرارداد مشارکت مدنی، مستمر بودن و نیز تحصیل تدریجی منافع می‌باشد. قرارداد مشارکت مدنی یک قرارداد تملیکی و معوض است که شامل تعهداتی من‌جمله تملیک اعیان و منفعت مال‌الشرکه به نحو مشاع می‌شود.
2) با انعقاد قرارداد مشارکت مدنی هر یک از شرکا در مقابل دیگری دارای حقوق و تعهدات متقابل می‌گردند که تا زمان انحلال شرکت، استمرار دارد.
3) یکی از آثار عقد مشارکت، برقراری رابطه آذن و ماذون میان شرکا می‌باشد که نشأت گرفته از تراضی میان شرکا و وابسته به مفاد موضوع قرارداد مشارکت مدنی است. چنین اثر حقوقی می‌بایست از مقاصد شرکا باشد چراکه جهت تسلط و اداره مال مشاع اذن تمامی شرکا لازم است و هرگونه دخالت در مال مشاع موقوف به اجازه تمامی شرکا است.
امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. در صورت مفید بودن، مقالات را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به آنها، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین می‌توانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاه‌ها مطرح نمایید در صورت امکان در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.
