نحوه اخذ جریمه در مورد کسری پارکینگ در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری چگونه است؟

کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری

بنابر موازین و مقررات قانونی موجود بالاخص ماده 100 قانون شهرداری، تمامی مالکین املاک و اراضی واقع در محدوده یا حریم شهر موظف می‌باشند که پیش از شروع هرگونه عملیات و اقدامات عمرانی، احداث بنا و یا تفکیک اراضی، نسبت به اخذ پروانه از شهرداری اقدام نمایند. بدیهی است در صورت عدم رعایت این تکلیف قانونی، شهرداری این اختیار را خواهد داشت تا از انجام عملیات عمرانی جلوگیری بعمل آورد. لازم به توضیح است که مقنن در ارتباط با انواع تخلفات ساختمانی که بدون اخذ پروانه و یا مخالف با مفاد پروانه، حادث می‌گردد در تبصره‌های یازده‌گانه ماده 100 قانون شهرداری تعیین تکلیف نموده است. کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری دارای یک شخصیت حقوقی مستقل بوده که اعضای آن عبارت‌اند از: نماینده وزارت کشور به انتخاب وزیر، یکی از قضات دادگستری به انتخاب قوه قضاییه و یکی از اعضای شورای اسلامی شهر به انتخاب شورای اسلامی شهر مربوطه. شایان ذکر است که مرجع تجدیدنظر نسبت به تصمیم کمیسیون ماده 100، کمیسیون دیگر ماده 100 شهرداری می‌باشد که اعضای آن غیر از افرادی می‌باشند که در صدور رای بدوی مشارکت داشته‌اند. تخلفاتی که در کمیسیون ماده 100 شهرداری مورد رسیدگی قرار می‌گیرند اعم است از تجاوز به معابر شهر، کسری پارکینگ، اضافه بنا زائد بر مساحت مندرج در پروانه و ... فلذا یکی از تخلفات موضوع رسیدگی کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری، کسری پارکینگ می‌باشد که به موجب آن وفق تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری در شرایطی که بنا به هر دلیلی پارکینگ ساخته نشود و یا غیرقابل استفاده بوده و امکان اصلاح آن نیز وجود نداشته باشد، کمیسیون ماده 100 شهرداری، با توجه به موقعیت محلی ساختمان و ... رایی مبتنی بر اخذ جریمه صادر می‌نماید. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی می‌گردد به تفصیل در ارتباط با نحوه اخذ جریمه در مورد کسری پارکینگ در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری پرداخته شود.

مطلب مرتبط: کمیسیون ماده 100 شهرداری چیست؟ اعضای آن کدام‌اند؟

نحوه اخذ جریمه در مورد کسری پارکینگ در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری

به دلالت تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری در مواردی که پارکینگ در ساختمان احداث نگردیده و یا غیرقابل استفاده باشد و امکان اصلاح آن نیز وجود نداشته باشد، به اصطلاح ساختمان داراری کسری پارکینگ باشد، موضوع در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری مورد بررسی قرار می‌گیرد که کمیسیون مربوطه با در نظر گرفتن عواملی اعم از موقعیت محلی و هم‌چنین نوع استفاده از فضای پارکینگ، اقدام به صدور رای مبنی بر اخذ جریمه حداقل یک برابر و حداکثر دو برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر مترمربع فضای از بین رفته پارکینگ می‌نماید. سزاوار توجه است که پارکینگ بر اساس مقررات شهرسازی تعریف خاص خود را دارد و صرف قابلیت پارک خودرو در حیاط ساختمان به منزله تأمین پارکینگ نمی‌باشد و مساحت هر پارکینگ با احتساب گردش 25 مترمربع می‌باشد. در این شرایط شهرداری می‌بایست بدواً اقدام به اخذ جریمه مربوط به کسری پارکینگ نموده و سپس برگ پایان ساختمان را صادر نماید.

مساله مهمی که در خصوص کسری پارکینگ می‌بایست بدان اشاره نمود آن است که در صورت عدم احداث پارکینگ و یا عدم امکان اصلاح و استفاده از آن، کمیسیون ماده 100 شهرداری صرفاً می‌تواند اقدام به اخذ جریمه نماید و صدور حکم به تامین پارکینگ خارج از صلاحیت این کمیسیون می‌باشد. حال در فرضی که کسری پارکینگ، معطوف به پارکینگی باشد که با مساحتی زیر 25 مترمربع (بطور مثال 15 مترمربع) تامین شده باشد، باز هم مورد مشمول کسری پارکینگ موضوع کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری بوده و جریمه اخذ می‌گردد. النهایه در خصوص موارد کسری پارکینگ در ساختمان می‌توان فروض ذیل را بیان نمود:

چنا‌ن‌چه کسری پارکینگ بدلیل تغییر کاربری واحدها ایجاد شده باشد، ضمانت اجرای آن، صدور جریمه در صورت ابقا می‌باشد لکن در فرضی که کسری پارکینگ بدلیل اضافه بنا باشد، قاعدتاً ضمانت اجرای آن، صدور جریمه در صورت ابقا خواهد بود. شایان ذکر است در فرضی که کسری پارکینگ بدلیل تغییر کاربری پارکینگ به کاربری مسکونی یا تجاری و بدلیل سودجویی بوده باشد، ضمانت اجرای آن، اعاده است.

مطلب مرتبط: اصول حاکم بر رسیدگی در کمیسیون ماده 100 شهرداری کدام‌اند؟

نکات مهم در خصوص نحوه اخذ جریمه در مورد کسری پارکینگ در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری 

1) در فرضی که احداث بنا توسط مالک یا سازنده بدون اخذ پروانه از شهرداری صورت گرفته باشد لکن اصول سه‌گانه فنی، بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد و بنای ساخته شده دارای کسری پارکینگ نیز باشد، کمیسیون ماده 100 شهرداری مستند به تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری می‌تواند نسبت به هر دو تخلف صورت گرفته، اقدام به صدور رای مبنی بر اخذ جریمه نماید. (مستند به نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۶۷۹ مورخ ۱۷-۰۷-۱۳۹۵ صادره از اداره حقوقی قوه قضاییه)

2) تبدیل و تغییر کاربری از پارکینگ به مسکونی خلاف اصول شهرسازی بوده و مستلزم حکم تخریب است. فلذا چنان‌چه مالکان املاک مسکونی، مقررات مقرر در تبصره 1 ماده 100 قانون شهرداری را رعایت ننمایند و بعد از ساختن ساختمان، اقدام به تبدیل پارکینگ به مسکونی نمایند، اقدام آنان، خلاف اصول شهرسازی است و صدور رای به تخریب آن از سوی کمیسیون ماده 100 امری موجه می‌باشد. شایان ذکر است که این مورد در رای شماره 128 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورخ 1393/02/15 با عنوان عملیات ساختمانی بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه، بیان شده است: «نظر به این‌که در پرونده‌های موضوع تعارض، ضوابط و مقررات مقرر در تبصره 1 ماده 100 قانون شهرداری رعایت نشده است و طبق اصول شهرسازی واحدهای مسکونی باید پارکینگ داشته باشند و این امر در پروانه‌های ساختمانی صادر شده پیش‌بینی شده است و مالکان آنها بعد از احداث ساختمان، پارکینگ را به مسکونی تبدیل کرده‌اند که خلاف اصول شهرسازی است.»

3) مستند به مقررات و موازین قانونی موجود، امکان تغییر کاربری مشاعات و یا قسمت‌های اختصاصی ساختمان که به عنوان پارکینگ می‌باشد، وجود ندارد. فلذا مطابق با رای شماره 42 مورخ 1388/02/06 هیات عمومی دیوان عدالت اداری علاوه بر اینکه تغییر کاربری مشاعات و پارکینگ‌های اختصاصی مجتمع‌های ساختمانی بدون موافقت کلیه مالکین و رعایت مقررات قانون تملک آپارتمان‌ها وجاهت قانونی ندارد، اساساً حکم مقرر در تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری مصرح در لزوم تأمین پارکینگ به منظور جلوگیری از اشغال فضای عمومی و ایجاد ترافیک ناشی از آن است و تغییر کاربری آن جز در موارد مستثنی شده در مقررات جواز قانونی ندارد.

4) شهرداری‌ها مجاز به اخذ عوارض کسری پارکینگ نمی‌باشند و صرفاً می‌توانند مستند به تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری اقدام به اخذ جریمه نمایند. مستند به نظریه مشورتی شماره 7/1401/100 مورخ 22-09-1401 اداره حقوقی قوه قضاییه: «طبق تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری مصوب 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدی، در مورد احداث پارکینگ و یا غیرقابل استفاده بودن آن و عدم امکان اصلاح آن، کمیسیون می‌تواند رای به پرداخت جریمه صادر کند و شهرداری در چنین وضعیتی مکلف به اخذ جریمه تعیین شده و صدور برگ پایان ساختمان است؛ بنابراین، با توجه به این‌که قانون‌گذار صرف پرداخت جریمه را از موجبات صدور پایان ساختمان اعلام کرده است، شهرداری مجاز به اخذ عوارض کسری پارکینگ نمی‌باشد. آراء صادره از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره‌های 1447 الی 1480 مورخ 1386/12/12، 770 مورخ 1391/10/18، 97 الی 100 مورخ 1392/02/16، 116 مورخ 1392/02/23، 869 مورخ 1394/07/14 و 79 مورخ 1395/02/21 مؤید خلاف قانون بودن اخذ عوارض کسری پارکینگ علاوه بر جریمه است.»