لواط چیست؟ مجازات آن کدام است؟

مفهوم حقوقی لواط

لواط اصطلاحی است برای عمل شنیع همبستری مرد با مرد و جمع شدن آن دو با یکدیگر. لواط از جمله گناهان کبیره است که در منابع روایی برباددهنده نسل و فاسدکننده اجتماع دانسته شده است. جرم لواط به عنوان یکی از جرائم حدی در قانون مجازات اسلامی و مبتنی بر فقه اسلامی تعریف و جرم‌انگاری شده است. با توجه به ماهیت و شناعت عمل مذکور، شرع اسلام مجازات سنگینی برای این عمل در نظر گرفته است. جرم لواط به لحاظ ماهیت، از جمله جرائم منافی عفت محسوب می‌شود که قانونگذار برای آن مجازات‌های معین و غیرقابل تغییری را پیش‌بینی نموده است. به دلالت ماده 233 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، لواط به معنای دخول اندام تناسلی مرد به اندازه ختنه‌گاه در دُبُر انسان مذکر. ذکر این نکته حائز اهمیت است که با توجه به آنکه قانونگذار به تبعیت از منابع معتبر فقهی، جرم لواط را در زمره جرائم حدی قرار داده است، نوع و میزان مجازات آن از پیش تعیین شده و قاضی در تعیین آن اختیار تخفیف یا تبدیل ندارد، مگر در موارد خاص مصرح قانونی. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است، سعی می‌گردد به تفصیل در خصوص جرم لواط و مجازات آن پرداخته شود.

بیشتر بخوانید: جرم زنا چیست؟ نحوه اعمال مجازات آن کدام است؟

عناصر تشکیل‌دهنده جرم لواط

نیک آگاهید که هر جرم مرکب از سه عنصر قانونی، مادی و روانی می‌باشد و جهت جرم شناختن هر فعل یا ترک فعلی می‌بایست هر سه عنصر فوق‌الاشاره توأمان وجود داشته باشند. همانگونه که در صدر مقاله بیان گردید، جرم لواط عبارت است از برقراری رابطه جنسی میان دو مرد که با دخول اندام تناسلی یک مرد به اندازه ختنه‌گاه در دبر مرد دیگر. عناصر تشکیل‌دهنده جرم لواط همانند سایر جرائم عبارتند از: عنصر قانونی، عنصر معنوی (رکن روانی) و عنصر مادی

1- عنصر قانونی، مستند قانونی هر جرم است. این رکن در واقع در راستای اصل قانونی بودن جرم و مجازات موضوع ماده 2 قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده است. رکن قانونی در طول دو رکن دیگر قرار دارد بدین معنی که رکن قانونی جرم باید باشد تا بتوان در خصوص رکن مادی و معنوی آن جرم اظهارنظر کرد. عنصر قانونی جرم لواط ماده 233 و هم‌چنین ماده 234 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می‌باشد. 

2- عنصر معنوی، اندیشه و فعل و انفعالات ذهنی مرتکب جرم است و حال و احوال ذهنی مجرم در این رکن مورد بررسی قرار می‌گیرد. از آنجایی که جرم لواط در زمره جرائم عمدی است فلذا عنصر معنوی جرم لواط عبارت است از علم و قصد مرتکب جرم نسبت به ماهیت عمل و اراده وی در انجام آن. لازم به توضیح است که فقدان قصد یا تحقق اشتباه موضوعی می‌تواند مانع مسئولیت کیفری مرتکب جرم شود.

3- عنصر مادی در واقع نِمود بیرونی اندیشه مجرمانه (آثار ملموس و بیرونی جرم) است و آثار بیرونی رفتار مجرمانه (پیکره جرم) در این رکن مورد بررسی قرار می‌گیرد. عنصر مادی جرم لواط شامل فعل فیزیکی دخول (نزدیکی) می‌باشد. نکته مهم و قابل توجه آن است که صرف رفتارهای مقدماتی یا تماس‌های فاقد دخول، مشمول عنوان لواط نبوده و ممکن است تحت عناوین کیفری دیگر مانند تفخیذ (لازم به ذکر است که وفق ماده 235 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، تفخیذ عبارت از قرار دادن اندام تناسلی مرد بین ران‌ها یا نشیمن‌گاه انسان مذکر است.) یا اعمال منافی عفت مورد بررسی قرار گیرد.

مطلب مرتبط: جرم قوادی چیست؟ مجازات آن کدام است؟

مجازات جرم لواط

به شرح مندرج در ماده 234 قانون مجازات اسلامی، مجازات لواط برای فاعل جرم (شخص انجام‌دهنده دخول) در فرضی که این عمل با عنف یا اکراه یا شرایط احصان صورت گیرد، اعدام است در غیر این‌صورت مجازات فاعل، صد ضربه شلاق خواهد بود. لکن مجازات مفعول (شخص مورد دخول) جرم لواط، در هر صورت اعدام خواهد بود. مستند به بند الف ماده 226 قانون مجازات اسلامی و نیز تبصره 2 ماده 234 همان قانون، منظور از احصان که آن است که مردی با آنکه دارای همسر دائمی و بالغ است و با وی در حالی که عاقل و بالغ بوده از طریق قُبُل، نزدیکی برقرار نموده باشد و هر زمان هم که اراده نماید بتواند با وی رابطه داشته باشد، حال چنان‌چه مردی در این حالت اقدام به برقراری رابطه جنسی با مرد دیگری نماید، به اعدام محکوم خواهد شد.

در ارتباط با مجازات لواط می‌بایست بیان گردد که میان مجازات فاعل و مفعول باید تفاوت قائل شد چراکه مجازات مفعول در هر صورتی اعدام می‌باشد و مجازات فاعل، علی‌الاصول صد ضربه شلاق می‌باشد مگر آنکه فاعل، محصن باشد یا آنکه فاعل غیرمسلمان و مفعول مسلمان باشد یا آنکه فاعل با عنف و اکراه اقدام به انجام این عمل شنیع نموده باشد، که در این‌صورت مجازات فاعل، اعدام خواهد بود. در خصوص روش‌های اثبات جرم لواط می‌بایست بیان گردد که مستند به بند الف ماده 172 قانون مجازات اسلامی، یکی از طرق اثبات جرم لواط، چهار مرتبه اقرار می‌باشد. لازم به توضیح است در صورتی که مرتکب جرم لواط، کمتر از چهار مرتبه اقرار نماید، مجازات حدی او ثابت نخواهد شد اما وفق ماده 232 قانون مجازات اسلامی، وی به سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش محکوم خواهد شد. شایان ذکر است که علاوه بر اقرار، شهادت شهود و هم‌چنین علم قاضی نیز یکی دیگر از طرق اثبات جرم لواط می‌باشد.

نکته دیگر در خصوص امکان رسیدگی غیابی به حکم لواط است؛ سوالی که ممکن است پیش بیاید آن است که آیا رسیدگی غیابی و صدور حکم به محکومیت در جرائم حدی لواط و زنا که به عنف بوده یا دارای شاکی خصوصی است امکان‌پذیر می‌باشد؟ اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره 7/1402/668 مورخ 1402/09/01 بیان داشته است که: «برابر ماده 8 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، جرم می‌تواند دو حیثیت داشته باشد؛ الف- حیثیت عمومی از جهت تجاوز به حدود و مقررات الهی یا تعدی به حقوق جامعه و اخلال در نظم عمومی. ب- حیثیت خصوصی از جهت تعدی به حقوق شخص یا اشخاص معین. برابر ماده 406 قانون یادشده، در تمام جرائم به استثنای جرائمی که فقط جنبه حق‌اللهی دارند، رسیدگی غیابی تجویز شده است. بنابراین در موارد ارتکاب جرائم موضوع مواد 224 و 234 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که به حقوق شخص یا اشخاص معین تجاوز شده باشد، رسیدگی غیابی جایز است و وقوع جرم در منظر عام یا داشتن شاکی خصوصی صرفاً از جهت شروع به تعقیب و تحقیق (ماده 102 قانون یادشده) مؤثر است و وقوع عمل موضوع مواد پیش‌‌گفته با عنف و اکراه از مصادیق مسلم وجود جنبه حق‌الناسی است. با این حال، تشخیص مصداق بر عهده مرجع قضایی رسیدگی‌کننده است.»