کیفرخواست شفاهی چیست؟ شرایط صدور آن کدام است؟

مفهوم حقوقی کیفرخواست

شروع رسیدگی در دعاوی کیفری، مستلزم طرح شکواییه از سوی شاکی به طرفیت متهم در دادسرای محل وقوع جرم و درخواست تعقیب متهم از جهت حیثیت خصوصی از دادستان مربوطه می‌باشد. با ارجاع پرونده به دادسرا حسب مورد یکی از شعبات دادیاری یا بازپرسی، پس از استماع اظهارات شاکی دعوا و بررسی اسناد و مدارک ابرازی و عنداللزوم استماع شهادت شهود تعرفه شده وی، متهم توسط دادیار یا بازپرس رسیدگی‌کننده به دعوا، احضار و دفاعیات او اخذ می‌گردد. در صورتی که مطابق با نظر مقام رسیدگی‌کننده، دلایل کافی دال بر توجه اتهام‌ به متهم وجود نداشته باشد، اقدام به صدور قرار منع تعقیب می‌نماید اما چنان‌چه عقیده به مجرمیت متهم وجود داشته باشد، قرار جلب به دادرسی صادر و پرونده جهت صدور کیفرخواست به دادستان ارجاع داده می‌شود. کیفرخواست در واقع به معنای درخواست و تقاضای دادستان از دادگاه مبنی بر محاکمه و مجازات متهم می‌باشد. مطابق با مندرجات موجود در قانون آیین دادرسی کیفری، رسیدگی دادگاه مطابق با کیفرخواست صادر شده از سوی دادستان، شکل اصلی دادرسی‌های کیفری است که حسب مورد می‌تواند به صورت کتبی یا شفاهی صادر گردد. به دلالت ماده 279 قانون آیین دادرسی کیفری در کیفرخواست می‌بایست مواردی اعم از مشخصات متهم، نوع اتهام، مستند قانونی اتهام و ... درج گردد. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است، سعی می‌گردد به تفصیل در خصوص کیفرخواست شفاهی و شرایط صدور آن پرداخته شود.

مطلب مرتبط: قرار بازداشت موقت چیست؟ شرایط صدور آن کدام است؟

کیفرخواست شفاهی

همانگونه که در صدر مقاله عرض گردید، کیفرخواست حسب مورد می‌تواند به صورت کتبی یا شفاهی صادر شود. علی‌الاصول کیفرخواست به صورت کتبی صادر می‌گردد که به موجب آن دادستان تقاضای تعقیب متهم را از دادگاه می‌نماید. کیفرخواست شفاهی در مواردی صادر می‌شود که رسیدگی خارج از نوبت اقتضاء می‌نماید که پرونده بنا به دلایلی اعم از جریحه‌دار شدن احساسات عمومی، حفظ نظم و امنیت جامعه و ... فوراً رسیدگی شود. در این قبیل موارد، علی‌الاصول در همان روزی که پرونده به یکی از شعبات ارجاع داده می‌شود، به اتهام متهم رسیدگی شده، تفهیم اتهام و اخذ آخرین دفاع صورت گرفته و حکم صادر می‌گردد. نکته مهم و قابل توجه آن است که در این قبیل موارد به جهت فوریت موضوع، کیفرخواست توسط دادستان یا نماینده وی به صورت شفاهی قرائت شده و تقاضای محاکمه متهم و هم‌چنین مدارک و مستندات اتهام، به صورت کتبی در پرونده درج می‌گردد. فلذا کیفرخواست صادره، کیفرخواست شفاهی بوده که بدون درج در فرم مخصوص کیفرخواست صادر شده است.

شرایط صدور کیفرخواست شفاهی

بنابر موازین و مقررات قانونی موجود جهت صدور کیفرخواست شفاهی لازم است که شرایط ذیل وجود داشته باشد:

الف) صدور کیفرخواست شفاهی تنها در خصوص جرائمی امکان‌پذیر است که موضوع ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری نباشد فلذا در غیر از جرائم مندرج در ماده فوق‌الاشاره امکان صدور کیفرخواست شفاهی وجود دارد.

ب) جهت صدور کیفرخواست شفاهی لازم است که هم شاکی و هم متهم هر دو حضور داشته باشند و یا آنکه متهم حاضر اما شاکی وجود نداشته یا اعلام رضایت نموده باشد فلذا در رسیدگی به نحو غیابی، امکان صدور کیفرخواست شفاهی وجود ندارد.

ج) یکی دیگر از شرایط صدور کیفرخواست شفاهی آن است که تحقیقات در دادسرا کامل شده باشد که در این حالت دادستان رأساً و یا بنا به درخواست بازپرس یا دادیار، متهم را به همراه شاکی به دادگاه اعزام نموده و در همان روز کیفرخواست را به صورت شفاهی صادر نماید. جلسه دادگاه به فوریت تشکیل و به متهم اعلام می‌گردد که می‌تواند جهت اختیار وکیل دادگستری یا تدارک دفاع، تقاضای مهلت نماید که در صورت تقاضای وی، حداقل سه روز به او مهلت داده می‌شود. در صورتی که متهم تقاضای اختیار وکیل دادگستری یا تدارک دفاع نداشته باشد، دادگاه علی‌الاصول در همان روز انشای رای می‌نماید. (به شرح مندرج در ماده 86 قانون آیین دادرسی کیفری)

مطلب مرتبط: انواع قرارهای تامین و نظارت کیفری مطابق با ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری

نکات مهم در خصوص کیفرخواست شفاهی

1) علی‌الاصول در مواردی که کیفرخواست شفاهی صادر می‌شود، رای صادره از سوی دادگاه، حضوری خواهد بود نه غیابی. چراکه یکی از شرایط صدور کیفرخواست شفاهی، حضور شاکی و متهم دعوا است مگر آنکه شاکی حضور نداشته باشد و یا اعلام گذشت نموده باشد اما در هر حال متهم می‌بایست حاضر باشد.

2) در جرائم موضوع ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری، صدور کیفرخواست به صورت کتبی الزامی است مگر در خصوص آن دسته از جرائمی که پرونده به صورت مستقیم در دادگاه مطرح می‌شود (مانند تعزیرات درجه هفت و هشت) که در این‌صورت صدور کیفرخواست منتفی می‌باشد.

امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. لطفا مطالب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به مطالب، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین می توانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.