جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو کداماند؟
صلاحیت دادگاه کیفری دو
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری
دادگاه کیفری دو
به شرح مندرج در ماده 294 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاههای کیفری به دادگاه کیفری یک، دادگاه کیفری دو، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه نظامی تقسیم میگردند. دادگاه کیفری دو به عنوان یکی از اقسام مراجع نخستین (=مراجع رسیدگی نخستین به مراجعی گفته میشود که بعد از انجام و تکمیل تحقیقات در دادسرا، پرونده به آنها ارجاع داده شده و اولین مرحله رسیدگی به اتهام متهم را بر عهده دارند که رسیدگی در آنها مسبوق به رسیدگی دادگاه دیگری نمیباشد)، صلاحیت رسیدگی به تمامی جرائم را دارد مگر آن دسته از جرائمی که به موجب قانون در صلاحیت مرجع دیگری قرار گرفته باشد (مستنبط از ماده 301 قانون آیین دادرسی کیفری). در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است، سعی میگردد به تفصیل در خصوص جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو پرداخته شود.
بیشتر بخوانید: دادگاه کیفری یک چیست؟ جرائم داخل در صلاحیت آن کدام است؟
جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو
بنابر مندرجات قانونی موجود، دادگاه کیفری دو در زمره مراجع عمومی رسیدگی میباشد. مراجع عمومی به مراجعی گفته میشود که صلاحیت رسیدگی به تمامی جرائم را دارند مگر آن جرائمی که بصورت استثنایی در صلاحیت مراجع دیگری قرار گرفته باشد. در آیین دادرسی کیفری، دادگاههای کیفری یک و دو در زمره مراجع عمومی میباشند. دادگاه کیفری دو بعنوان یکی از مراجع عمومی صلاحیت عام در رسیدگی به تمامی جرائم را دارد مانند کلاهبرداری، خیانت در امانت، توهین، تهدید و … . (به دلالت ماده 301 قانون آیین دادرسی کیفری)
به شرح مندرج در ماده 295 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه کیفری دو با حضور یک قاضی یا دادرس علیالبدل (سیستم وحدت قاضی) و در حوزه قضایی شهرستان اعم از شهرستان مرکز استان یا سایر شهرستانها تشکیل میگردد. نکته مهم و قابل توجه آن است که اگر نقطهای بدلیل کم بودن جمعیت، هنوز تبدیل به شهرستان نشده باشد و بخش باشد، بنا به تشخیص ریاست محترم قوه قضاییه، دادگاه عمومی بخش تشکیل خواهد شد که به جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی نماید. (مستند به ماده 299 قانون آیین دادرسی کیفری)
شایان ذکر است که در حوزههای قضایی بخشها، بدلیل آنکه دادسرا تشکیل نشده است، رییس دادگاه کیفری دو، در وهله نخست اقدام به انجام تحقیقات مقدماتی نموده و بعد رسیدگی را ادامه داده و مبادرت به صدور حکم مینماید. فیالواقع در این مورد، رییس دادگاه بخش وظایف دادستان را نیز انجام میدهد. مساله مهم دیگر آنکه اگر جرمی مانند جرم مستوجب حبس ابد، در حوزه قضایی بخش اتفاق افتد، رییس دادگاه بخش بجای بازپرس، تحت نظارت دادستان، تحقیقات مقدماتی را انجام خواهد داد اما صدور کیفرخواست با دادستان خواهد بود. (وفق ماده 337 قانون آیین دادرسی کیفری)
در خصوص تشکیل جلسات در دادگاه کیفری دو ذکر این نکته حائز اهمیت است که در تمامی جلسات، دادستان یا معاون وی میتوانند جهت دفاع از کیفرخواست حاضر گردند فلذا جهت تشکیل جلسات دادگاه کیفری دو حضور دادستان یا نماینده وی الزامی نبوده و عدم حضور این افراد موجب توقف رسیدگی نخواهد شد مگر آنکه قاضی رسیدگیکننده به پرونده، حضور ایشان را ضروری تشخیص دهد که در اینصورت حضور این افراد در تمامی جلسات دادگاه کیفری دو الزامی میباشد (به دلالت ماده 300 قانون آیین دادرسی کیفری). نتیجتاً آنکه در جرائم موضوع ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری (اعم از جرائم موجب حبس ابد، جرائم سیاسی و مطبوعاتی و ...) که داخل در صلاحیت دادگاه کیفری یک میباشد و دادگاه کیفری دو صلاحیت رسیدگی به این دسته از جرائم را ندارد و همچنین در رسیدگی به سایر جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو که قاضی دادگاه حضور دادستان یا نماینده وی را الزامی بداند، رسیدگی دادگاه تا زمان حضور این افراد متوقف میگردد.
مطلب مرتبط: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟
نکات مهم در خصوص جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو
1) به شرح مندرج در تبصرههای 1 و 2 ماده 299 قانون آیین دادرسی کیفری، در بخشهایی که به تازگی شهرستان شده باشند و دعاوی متعددی در آنها مطرح نباشد، بنابر تشخیص رییس قوه قضاییه، دادگاه عمومی بخش به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
2) دادگاه کیفری دو دارای صلاحیت عام بوده و علیالاصول به کلیه جرائم رسیدگی مینماید. اصل بر آن است که چنانچه مرجعی فاقد صلاحیت ذاتی باشد، حق رسیدگی به آن جرم را نداشته و میبایست پرونده را به مرجع صالح ارسال نماید. حال در صورتی که دادگاه صالح در یک حوزه قضایی تشکیل نشده باشد، میبایست پرونده به نزدیک ترین دادگاه همعرض فرستاده شود. ناگفته نماند که دادگاه کیفری دو در خصوص برخی از جرائم داخل در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان دارای صلاحیت اضافی بوده فلذا چنانچه در حوزهای دادگاه اطفال و نوجوانان تشکیل نشده باشد و جرم ارتکابی در زمره جرائم موضوع ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری نبوده باشد، دادگاه کیفری دو به آن جرم رسیدگی خواهد نمود. (مستنبط از تبصره ذیل ماده 298 قانون آیین دادرسی کیفری)
امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. در صورت مفید بودن، مقالات را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به آنها، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین میتوانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاهها مطرح نمایید در صورت امکان در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.
