نحوه طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف

فسخ قرارداد به جهت خیار رویت
07 تیر 1403 0 97
خیار رویت

نحوه طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف

گاهی اوقات مشاهده می گردد که فردی در مقام خریدار، بدون آنکه مال را مشاهده نماید با توجه به اوصافی که فروشنده در خصوص آن مال، بیان می کند اقدام به خرید می نماید و‌ بعد از خرید، متوجه می شود که مورد معامله بسیار متفاوت با آن اوصافی است که فروشنده بیان نموده است (مستنبط از ماده ۴۱۰ قانون مدنی). بطور مثال فردی بدون مشاهده آپارتمانی بر طبق اوصافی که فروشنده تعریف نموده اقدام به خرید می نماید اما بعد مشخص می گردد که معماری داخلی آپارتمان با اوصافی که فروشنده بیان نموده است متفاوت است. گاهی اوقات نیز ممکن است که خریدار سابقاً مورد معامله را دیده باشد و با تصور آنکه مبیع هنوز همان شرایط قبل را دارد، اقدام به خرید می نماید اما بعد از انجام معامله متوجه می شود که مورد معامله را که سابقاً مشاهده نموده با آن چیزی که الان موجود است، بسیار تفاوت دارد (مستنبط از ماده ۴۱۳ قانون مدنی). بطور مثال خریدار سابقاً گلخانه ای را مشاهده نموده بود که پر از گیاهان سرسبز بوده اما بعد از انجام معامله متوجه می شود که دیگر گیاهان سرسبزی داخل آن گلخانه وجود ندارد. حال اگر خریداری با هر یک از شرایط فوق مواجه گردد، می تواند دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف را مطرح نماید. در مقاله حاضر سعی می گردد به تفصیل در خصوص نحوه طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف پرداخته شود.

مطلب مرتبط: آثار فسخ قرارداد کدامند؟

دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف

جهت طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف لازم است که اولاً رابطه قراردادی میان خواهان و خوانده دعوا وجود داشته باشد. ثانیاً خریدار معامله را صرفاً بر مبنای مشاهده سابق و یا اوصاف ذکر شده از سوی فروشنده، انجام داده باشد. ثالثاً مورد معامله با مشاهده سابق یا اوصاف ذکر شده تفاوت داشته باشد و خریدار اراده وی را مبنی بر فسخ معامله از طریق ارسال اظهارنامه اعلام نموده باشد. نکته مهم آن است که اعلام اراده مبنی بر فسخ معامله به جهت خیار رویت و تخلف از وصف، می بایست فوراً بیان گردد چراکه خیار رویت و تخلف از وصف، فوری است و تاخیر در اعمال آن باعث از بین رفتن خیار می شود. نکته قابل ذکر آن است که برخی از حقوقدانان من جمله دکتر کاتوزیان معتقدند که خیار رویت و تخلف از وصف صرفاً یک خیار است و آن هم خیار رویت است و موارد مندرج در مواد 410 و 413 قانون مدنی، از مصادیق خیار رویت می باشند. اما در مقابل عده ای دیگر از حقوقدانان معتقدند که این دو مورد، دو خیار جداگانه می باشند که در مواد ۴۱۰ و‌ ۴۱۳ قانون مدنی به آنها اشاره شده است.

بیشتر بخوانید: نحوه طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار تعذر تسلیم (تعذر اجرای تعهد)

نکات مهم در طرح دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت خیار رویت و تخلف وصف

1- خیار رویت و تخلف از وصف مختص عقد بیع نبوده و در سایر عقود نیز جای دارد. گاهی اوقات نیز ممکن است که این دو خیار، همزمان در یک قرارداد وجود داشته باشند که اعمال هر یک از آنها بنا به تصمیم صاحب خیار خواهد بود. ناگفته نماند که این دو خیار، در اموال کلی (مانند ۱۰۰۰ کیلوگرم گندم) وجود ندارد چراکه مستنبط از ماده 414 قانون مدنی، در صورتی که اگر مورد معامله با آنچه که سابقاً مشاهده شده و یا با اوصافی که ذکر شده، متفاوت باشد، فروشنده مکلف است که همان کالا با مشخصات توافق شده را تسلیم خریدار نماید.

2- اعمال خیار رویت و تخلف از وصف، فقط مختص خریدار نیست و در مورد فروشنده نیز می تواند صدق نماید بطور مثال زمانی که فروشنده چندین سال مورد معامله را ندیده باشد و به صرف همان اوصاف سابق، آن را فروخته باشد و بعد از انجام معامله متوجه شود که مورد معامله تغییر کرده است، می تواند از خیار رویت استفاده نماید.

3- گاهی اوقات ممکن است که خیار تخلف از وصف و خیار رویت با خیار تخلف از شرط صفت، یکی دانسته شوند که البته در بسیاری از موارد، این دو خیار با یکدیگر یکسان می باشند اما تفاوت مهم آنان در این است که وفق ماده 415 قانون مدنی، خیار رویت و تخلف از وصف، فوری می باشد اما خیار تخلف از شرط صفت فوری نیست.

4- در زمان اعمال خیار رویت و تخلف از وصف، خریدار یا می بایست کل معامله را رد نماید و یا آنکه کل معامله را قبول کند و نمی تواند مقداری را که مطابق با اوصاف مندرج در قرارداد است را قبول کند و الباقی را رد نماید. نکته مهم دیگر آنکه خیار رویت، فقط شامل مشاهده مورد معامله نمی شود بلکه این خیار شامل اوصاف مورد معامله با حواس دیگر نیز می شود. در ارتباط با امکان یا عدم امکان مطالبه ارش از سوی خریدار، اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره 7/98/520 شماره پرونده: ح 025-67-89 تاریخ نظریه: 1398/10/22 در پاسخ به سوال «در صورت تحقق خیار رویت و تخلف وصف چنانچه صاحب خیار نخواهد از حق خیار استفاده نموده و بیع را فسخ نماید و مبیع را به همان نحو که هست قبول نماید با در نظر گرفتن این امر که به علت نوسان شدید قیمت ها یا شرایط خاص فسخ بیع و دریافت ثمن موجب تضرر بیشتر خریدار می گردد آیا خریدار می تواند با استناد به قواعد و مقررات عمومی مسئولیت مدنی از فروشنده مطالبه خسارت نماید به عنوان مثال یک راس اسب اصیل را با وصف حامل بودن آن خریداری نموده و بعداً کاشف به عمل می آید حیوان مذکور آبستن نمی باشد آیا می تواند اسب را به همان نحو قبول نموده و جهت دریافت مابه التفاوت قیمت اسب حامل و غیرحامل به فروشنده مراجعه نماید یا صرفا حق فسخ و استراداد ثمن را دارد؟» بیان داشته است:

«به تصریح ماده 410 قانون مدنی صاحب خیار مختار است که بیع را فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید. اخذ ارش امری استثنایی و مختص خیار عیب است. تبعیض در معامله نیز برخلاف مفاد تراضی است و تقسیط ثمن جز در خیار تبعض صفقه ممکن نیست و حسب ظاهر در فرض سوال دادرس خیار رؤیت و تخلف وصف را احراز نموده است، بنابراین علی رغم این که ممکن است وجود اوصافی در مبیع، داعی پرداختن مبلغی بیشتر و یک انگیزش برای بهره برداری از آن چه در ملکیت شخص درمی آید، باشد، اما عرفا مبادله میان تمام ثمن و تمام مبیع صورت می پذیرد. در این حالت وصف ارتباط مستقیم با ثمن که رکنی از ارکان عقد است، ندارد و جزء مشخصی از ثمن در مقابل وصف قرار نمی گیرد تا امکان تقسیط ثمن و دریافت مابه التفاوت برای مشتری وجود داشته باشد. لذا مشتری صرفا می تواند بیع را فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید.»

5- بسیاری از حقوقدانان من جمله دکتر صفایی معتقدند که خیار تخلف از وصف قابل اسقاط نیست چراکه می بایست اراده طرفین قرارداد تفسیر گردد و معقول و منطقی نمی باشد که طرفین اوصافی را برای مورد معامله تعیین نمایند اما ضمانت اجرای آن را ساقط کنند. به دیگر سخن می توان اینگونه بیان نمود که نمی توان در آن واحد توافق نمود که مبیع دارای یک اوصاف مشخصی باشد و در همان لحظه خیار فسخ ناشی از تخلف از آن را ساقط نمود. اما اگر طرفین قرارداد صراحتاً این خیار را ساقط کرده باشند، این خیار اسقاط شده تلقی می گردد و اسقاط آن خلاف مقتضای ذات عقد نخواهد بود. 


امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. لطفا مطالب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به مطالب، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین می توانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.

افزودن دیدگاه

امتیاز شما :

دیدگاه کاربران

دیدگاهی ثبت نشده است.
تماس با وکیل