نکات مهم در تنظیم اظهارنامه کداماند؟
نکات مهم در تنظیم اظهارنامه
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری
مفهوم حقوقی اظهارنامه
در اصطلاح علم حقوق و به دلالت ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی، اظهارنامه به نوشته رسمی اطلاق میگردد که به موجب آن ارسالکننده اظهارنامه هرگونه مطالبه، اخطار و یا درخواست خویش را به صورت کاملاً قانونی و به نحو اطمینانبخشی به طرف مقابل خود (مخاطب اظهارنامه) اعلام میدارد. فیالواقع اظهارنامه عبارت است از مطالبه رسمی یک حق که از طریق ادارات ثبت، دفاتر دادگاهها یا دفاتر خدمات قضایی ابلاغ میشود. برگ اظهارنامه شامل موارد ذیل اعم از: مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده (در این قسمت اظهارکننده مشخصات خود شامل نام، نامخانوادگی و آدرس خود را قید میکند)، مشخصات و اقامتگاه مخاطب (در این قسمت نام، نامخانوادگی و آدرس فردی که مورد خطاب است نوشته میشود)، موضوع اظهارنامه (عنوان مطلبی است که در متن اظهارنامه و قسمت خلاصه اظهارات شرح داده میشود) و خلاصه اظهارات (در این قسمت اظهارکننده آنچه را که مورد نظر وی بوده و میخواهد به طرف دیگر ابلاغ نماید، بیان میدارد). سزاوار توجه است که قانونگذار این حق را برای افراد قائل شده است که هرگونه اظهارات خود در مورد معاملات و یا تعهدات با دیگری را در قالب ارسال اظهارنامه به طرف مقابل خود اعلام نمایند. در بسیاری از موارد، ارسال اظهارنامه مقدمهای برای طرح دعوا میباشد فلذا لازم است که ارسالکننده آن، به نکات مهم در تنظیم اظهارنامه توجه نماید. در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی میگردد به تفصیل در ارتباط با نکات مهم در تنظیم اظهارنامه پرداخته شود.
مطلب مرتبط: کاربرد اظهارنامه چیست؟ در چه مواردی ارسال اظهارنامه الزامی است؟
نکات مهم در تنظیم اظهارنامه
بنابر موازین و مقررات قانونی موجود، تنظیم و ارسال اظهارنامه مستلزم رعایت اصول و موازین حقوقی میباشد و طبعاً بیتوجهی به این امر، میتواند آثار نامطلوب و زیانباری را برای ارسالکننده اظهارنامه به همراه داشته باشد. مهمترین نکات در تنظیم اظهارنامه به شرح ذیل میباشد:
1) اولین نکته که در زمره نکات مهم در تنظیم اظهارنامه میباشد، ذکر دقیق مشخصات هویتی طرفین میباشد تا امر ابلاغ به سهولت انجام گیرد چراکه در صورت درج هرگونه اشتباه در این خصوص، ممکن است که مخاطب از مفاد اظهارنامه ارسالی مطلع نگردد. البته با توجه به راهاندازی سامانه ابلاغ در بستر اینترنت، هماکنون ابلاغ اوراق قضایی و اظهارنامهها از طریق سامانه ثنا انجام میپذیرد که سبب سهولت در تنظیم و ارسال و نیز کسب اطمینان از ابلاغ آنها به مخاطب میباشد. این موضوع در آییننامه نحوه استفاده از سامانههای رایانهای یا مخابراتی مصوب 1395 رئیس قوه قضاییه مورد بررسی قرار گرفته است.
2) نکته مهم دیگری که در زمره نکات مهم در تنظیم اظهارنامه میباشد آن است که متن اظهارنامه نمیبایست مشتمل بر توهین، افترا و نظایر آنها باشد. همانگونه که مقنن در تبصره ذیل ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی بدین موضوع تاکید نموده و بیان داشته است که اظهارنامههایی که حاوی مطالب خارج از نزاکت باشند، توسط ادارات ثبت یا دفاتر دادگاهها ارسال نخواهند شد.
3) ارسالکننده اظهارنامه موظف است که موضوع مورد درخواست خویش را بصورت صریح و روشن به مخاطب اعلام نماید. فلذا بیان صریح موضوع اظهارنامه یکی دیگر از نکات مهم در تنظیم اظهارنامه میباشد تا مخاطب از مفاد ادعای ارسالکننده مطلع گردد. لازم به توضیح است در صورت وجود قراردادی میان طرفین، شایسته است که به قرارداد تنظیمی و هرگونه تخلف از مفاد آن نیز استناد گردد. مضاف بر آنکه توصیه میگردد در تنظیم اظهارنامه دقت لازم بکار برده شود تا مشتمل بر اِخبار به حقی به نفع طرف مقابل نباشد.
4) در مواردی که ارسال اظهارنامه در ارتباط با انجام تعهد به پرداخت وجه میباشد، میبایست مهلت معقول و متناسبی نیز در اظهارنامه تعیین و به مخاطب اعلام گردد فلذا تعیین مهلت مناسب برای انجام تعهد (بطور مثال 72 ساعت کاری از تاریخ ابلاغ اظهارنامه) یکی دیگر از نکات مهم در تنظیم اظهارنامه قلمداد میگردد.
5) علیالقاعده ارسال اظهارنامه به موجب قانون، اختیاری بوده و الزامی به ارسال آن نمیباشد لکن در برخی از موارد قانونگذار ارسال اظهارنامه برای طرف مقابل را الزامی عنوان نموده است فلذا یکی دیگر از نکات مهم در تنظیم اظهارنامه آن است که به این موضوع توجه شود چنانچه به موجب قانون ارسال اظهارنامه الزامی است حتماً ارسالکننده نسبت به انجام آن اقدام نماید. برخی از مواردی که بر حسب قانون، ارسال اظهارنامه الزامی شناخته شده است، عبارتاند از:
*به موجب ماده یک قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر مصوب 1308، اگر مالک ملکی از وقوع معامله مال غیر مطلع شود و تا یک ماه بعد از اطلاع از این امر، اظهارنامهای را برای اطلاع به انتقالگیرنده مال غیر ارسال ننماید، معاون جرم محسوب میشود.
*بر اساس ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه سرایدار، خادم، کارگر و بطور کلی هر امین دیگری چنانچه پس از ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک، مبنی بر مطالبه مال امانی از آن رفع تصرف نکند، متصرف عدوانی شناخته میشود فلذا طرف مقابل از امتیازات مربوط به دعوای تصرف عدوانی از جمله رسیدگی خارج از مهلت بهرهمند میشود.
*براساس ماده 10 مکرر قانون تملک آپارتمانها مصوب 1359، در صورتی که مالک یا استفادهکننده، سهم خود از هزینههای مشترک آپارتمان را نپردازد، این هزینهها توسط مدیر یا هیات مدیران بوسیله اظهارنامه مطالبه میشوند.
*مطابق ماده 13 قانون بیمه مصوب 1316، در صورتی که بیمهگر، بیمه را فسخ نماید، باید مراتب را به موجب اظهارنامه یا نامه سفارشی به بیمهگذار اطلاع بدهد و اثر فسخ ده روز پس از ابلاغ مراتب به بیمهگذار شروع میشود.
*به موجب ماده 459 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 460 همان قانون، در مواردی که طرفین معامله متعهد به معرفی داور شده باشند، و طرفین نتوانند یا نخواهند در انتخاب داور توافق کنند، هر یک از طرفین میتوانند با معرفی داور مورد نظر خود بوسیله ارسال اظهارنامه از طرف مقابل درخواست نماید که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه، نظر خود را در مورد داور اعلام کند. هرگاه طرف مقابل تا انقضای مدت یادشده اقدام ننماید، ذینفع میتواند حسب مورد برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند.
*به موجب ماده 13 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356، هرگاه مستاجر به علت انقضای مدت اجاره، مورد اجاره را تخلیه کند اما موجر از تحویل گرفتن آن خودداری کند، مستاجر باید بوسیله اظهارنامه از وی تقاضا کند که مال مورد اجاره را تحویل بگیرد. چنانچه موجر ظرف پنج روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه حاضر نگردد مستاجر باید به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه و تخلیه کامل مورد اجاره را تامین دلیل نماید و کلید آن را به دفتر دادگاه تسلیم کند.
*مستند به تبصره 1 ماده 1 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول مصوب 1403، دعوای تنفیذ فسخ معاملات ثبت شده اموال غیرمنقول، در مواردی که ثبت فسخ مستلزم رای مرجع قضایی یا داوری است، مشروط بر اینکه ظرف پانزده روز پس از اعمال حق فسخ، اظهارنامه رسمی ارسال و ظرف پانزده روز بعد از آن نسبت به طرح دعوای تنفیذ فسخ اقدام شود، مسموع است، هر چند فسخ ثبت نشده باشد.
موارد ارسال اظهارنامه
همانگونه که پیشتر نیز بیان گردید، ارسال اظهارنامه در عالم حقوق در خصوص موضوعات مختلفی کاربرد دارد برخی از این موارد عبارتند از:
1) مطالبه وجه یا مطالبه طلب
2) انجام تعهدات قراردادی
3) تخلیه ملک
4) استرداد مال
5) اعلام فسخ قرارداد یا انحلال رابطه حقوقی
امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. در صورت مفید بودن، مقالات را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به آنها، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین میتوانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاهها مطرح نمایید در صورت امکان در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.
