نحوه ملاقات فرزند مشترک مطابق با قانون حمایت خانواده

04 بهمن 1402 0 190
ملاقات فرزند

حضانت و ملاقات فرزند مشترک

واژه حضانت در لغت بمعنای پروردن است و در اصطلاح بمعنای پرورش طفل است بوسیله ابوین و اقارب او. فردی که حضانت طفل بر عهده او قرار می گیرد می بایست عاقل باشد، مسلمان باشد، فاسق نباشد، کفایت و لیاقت داشته باشد و بیماری سرایت کننده نیز نداشته باشد. برخی از فقها در تعریف حضانت عنوان نموده اند که حضانت عبارت است از ولایت و سلطنت بر تربیت و متعلقات آن اعم از نگهداری کودک، گذاردن او‌ در بستر، پاکیزه کردن و … . به بیانی دیگر میتوان اینگونه بیان نمود که حضانت نگهداشتن طفل، مواظبت و مراقبت او و تنظیم روابط او با خارج است، با رعایت حق ملاقات که برای خویشان نزدیک طفل شناخته شده است. حضانت بیشتر ناظر بر حمایت جسمی از کودک است هر چند که حمایت روحی و اخلاقی طفل نیز در این نهاد حقوقی هم در حقوق اسلام و هم در حقوق جدید ایران، منظور بوده است. در این مقاله سعی می گردد به تفصیل در ارتباط با حضانت و نحوه ملاقات فرزند مشترک پرداخته شود.

مطلب مرتبط: نحوه صدور دستور موقت ملاقات فرزند

ملاقات فرزند و صدور دستور موقت

مساله حضانت و ملاقات فرزند مشترک بقدری حائز اهمیت است که قانونگذار در ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده مصوب 1391 شرایطی را وضع نموده است که طی آن اگر کسی از اجرای حکم دادگاه در ارتباط با حضانت طفل ممانعت ورزد یا از استرداد طفل امتناع نماید، بنابر دستور دادگاه و تقاضای ذینفع تا زمان اجرای حکم بازداشت خواهد شد. در این ارتباط ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده عنوان داشته است:

«هر کس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن شود یا از استرداد طفل امتناع ورزد، حسب تقاضای ذی نفع و به دستور دادگاه صادرکننده رای نخستین تا زمان اجرای حکم بازداشت می‌شود.»

مبحث مهم دیگری که در ارتباط با بحث حضانت و ملاقات فرزند مطرح می گردد موضوع دستور موقت است. نکته مهم آنست که هر چند ضمانت اجراهای مندرج در مواد ۴۰ و ۴۱ قانون حمایت خانواده در مورد حضانت و ملاقات فرزند به دستور موقت تسری ندارد و مختص حکم است اما وقتی در مورد موضوعی از سوی دادگاه دستور موقت صادر می شود، مبین این امر است که دادگاه فوریت تعیین تکلیف نسبت به آن را احراز نموده است، بنابراین توسل به قوای قهریه برای اجرای دستور موقت مطابق با مقررات قانونی مجاز است اما اگر ممانعت از سوی خود طفل باشد به هیچ عنوان نمیتوان به قوه قاهره متوسل شد.

نکته مهم دیگر در بحث حضانت و ملاقات طفل، مساله رعایت مصلحت طفل است. اگر برای قاضی رسیدگی کننده به پرونده، مشخص شود که توافقات مربوط به حضانت یا ملاقات فرزند برخلاف مصلحت اوست می تواند با رعایت مصلحت طفل، تصمیمات مقتضی اخذ نماید. ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده در این خصوص بیان داشته است:

«هرگاه دادگاه تشخیص دهد توافقات راجع به ملاقات، حضانت، نگهداری و سایر امور مربوط به طفل برخلاف مصلحت او است یا در صورتی که مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند و یا مانع ملاقات طفل تحت حضانت با اشخاص ذی حق شود، می‌تواند در خصوص اموری از قبیل واگذاری امر حضانت به دیگری یا تعیین شخص ناظر با پیش بینی حدود نظارت وی با رعایت مصلحت طفل تصمیم مقتضی اتخاذ کند.

تبصره- قوه قضائیه مکلف است برای نحوه ملاقات والدین با طفل ساز و کار مناسب با مصالح خانواده و کودک را فراهم نماید.»

منظور از شخص ناظر در ماده فوق، حتی الامکان بستگان نزدیک طفل، متعهد، متاهل و مجرب می باشد و چنانچه دادگاه نتواند از اقوام نزدیک طفل شخص ناظر را انتخاب نماید، از فردی باتجربه، متاهل و مورد وثوق استفاده می نماید. (مستنبط از ماده 66 آیین نامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب 27-11-1393 قوه قضائیه)

مساله قابل بحث دیگر در ارتباط با موضوع ملاقات و حضانت طفل، مربوط به زمانی است که طفل بنا به هر علتی از ملاقات امتناع می نماید. در اینصورت اجرای احکام می بایست با هماهنگی با دادگاه، تدابیر لازم اعم از ارجاع موضوع به مددکار اجتماعی یا مرکز مشاوره خانواده جهت جلب تمایل طفل به ملاقات را اتخاذ نماید. اگر با توجه به نظر مشاور روانشناس مرکز فوق و هم چنین قرائن موجود برای دادگاه محرز شود که اجرای حکم حضانت یا ملاقات کودک به سلامت روانی او آسیب وارد می آورد اجرای احکام میتواند با کسب موافقت دادگاه تا فراهم شدن آمادگی طفل، اجرای حکم را به تاخیر اندازد. (مستنبط از ماده 23 آیین نامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب 27-11-1393 قوه قضائیه)

نکته قابل ذکر آن است که در حالتی که یکی از والدین پس از اتمام زمان ملاقات، طفل را به والد دیگر که بموجب حکم دادگاه، حضانت با اوست مسترد ننماید، موضوع مشمول ماده ۶۳۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ نیست اما اقدام مزبور تخلف از حکم دادگاه است و در این خصوص دادگاه صادرکننده حکم حضانت و ملاقات نسبت به اعمال ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده (بازداشت مستنکف تا زمان اجرای حکم) اقدام خواهد نمود.


امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. لطفا مطالب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به مطالب، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین می توانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.

جهت اخذ مشاوره، می توانید به بخش مشاوره حقوقی مراجعه نمایید.

درخواست مشاوره

افزودن دیدگاه

امتیاز شما :

دیدگاه کاربران

دیدگاهی ثبت نشده است.
تماس با وکیل