شروط باطل کننده عقد کدامند؟
شروط باطل کننده عقد

اقسام شروط باطل

شرط به معنای عهد و یا تعهدی است که در ضمن عقد دیگری آمده است و‌ تابع عقد اصلی می باشد. شروطی که در ضمن عقد، جهت انعقاد قراردادها قرار می گیرند به دو دسته شروط باطل و شروط صحیح تقسیم می گردند. برای اینکه شرطی باطل و یا اینکه شرطی صحیح در نظر گرفته شود قانونگذار شرایط و تقسیمات ویژه ای را مقرر نموده است که اگر هر کدام از این شرایط وجود داشته یا نداشته باشد شرط باطل و یا شرط صحیح خواهد بود. در این مقاله سعی می گردد در ارتباط با شروط باطل و نیز شروط باطل کننده عقد به تفصیل پرداخته شود.

اگر شرطی باطل باشد گاهی اوقات باعث بطلان عقد نیز می گردد به همین دلیل لازم است که در ارتباط با شروط باطل و نحوه بطلان عقد توضیح ارائه گردد.

اقسام شروط ضمن عقد

  1. شرط صحیح: شرطی است که خودش باید مراعات شود و به عقد نیز لطمه ای وارد نمی آورد.
  2. شرط باطل: آنست که در این شرط اصول قانونی دقیقا مراعات نمیگردد اما طرفین میتوانند آن شرط را کنار بگذارند و عقد صحیح خواهد بود.
  3. شرط باطل و مبطل عقد: یعنی شرطی که باعث باطل شدن عقد می شود، و چنانچه طرفین بخواهند شرط را کنار بگذارند، اصلِ عقد مورد خدشه قرار می گیرد.

مطلب مرتبط: شروط ضمن عقد چیست؟

شروط باطل کدامند؟

شروط باطل به دو دسته ذیل تقسیم می گردد:

  1. شروطی که باطل هستند اما باطل کننده عقد (مبطل عقد) نیستند.
  2. شروطی که باطل هستند و باعث بطلان عقد نیز می گردد.

شروطی که باطل اند اما مبطل عقد نمی باشند مطابق با ماده ۲۳۲ قانون مدنی عبارتند از:

یک) شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد.

دو) شرطی که در آن نفع و فایده نباشد.

سه) شرطی که نامشروع باشد.

 

شرط غیرمقدور چیست؟

همانطور که فوقاً اشاره گردید یکی از شروطی که باطل است اما باطل کننده عقد نمی باشد، شرط غیرمقدور است. شرط غیر مقدور شرطی است که اگر در عقد انجام آن فعل شرط شود، به طور مطلق غیرمقدور بوده و هیچ فرد متعارفی قدرت و توانایی انجام آن را ندارد. شرط ضمن عقد مانند مورد معامله باید شرطی باشد که قدرت بر تسلیم آن وجود داشته باشد فلذا اگر شرط فعلی قدرت انجام دادن آن وجود نداشته باشد چنین شرطی یک شرط غیرمقدور است و شرطی باطل است اما باعث بطلان عقد نمی شود و عقد صحیح است.

 

شرط نامشروع چیست؟

قانون گذار در تعریف شرط نامشروع عنوان نموده است که شرط نامشروع هرگونه شرطی می باشد که مخالف صریح قانون آمره، اخلاق حسنه و همچنین نظم عمومی میباشد.

 

شرط بی فایده چیست؟

یکی از شرایط صحت معاملات در مورد شروطی که ضمن عقد گنجانده می شوند این است که شرط ضمن عقد می بایست دارای منفعت عقلایی باشد و انجام آن برای طرف مقابل دارای سود و فایده باشد فلذا اگر شرطی بدون فایده باشد جزء شروط باطل می باشد. ناگفته نماند که تشخیص منفعت هم با عرف است.

 

شروط باطل و مبطل عقد کدامند؟

شروط باطل و مبطل عقد، شروطی هستند که اگر در عقد قراردادی گنجانده شوند هم خود شرط باطل است و هم باعث بطلان عقد می گردند. مطابق با ماده ۲۳۳ قانون مدنی این شروط عبارتند از:

  1. شرط خلاف مقتضای ذات عقد.
  2. شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود.

بیشتر بخوانید: عقد معلق چیست؟

شرط خلاف مقتضای ذات عقد چیست؟

مقتضای ذات عقد به معنای موضوع اصلی عقد، اثر عقد و یا همان جوهر عقد می باشد که اساس و بنیان عقد را تشکیل میدهد. لذا اگر مقتضای عقد از عقد گرفته شود جوهر و مفاد آنچه مورد تراضی است از بین می رود مانند انتقال مالکیت در عقد بیع.

 

شرط خلاف مقتضای اطلاق عقد چیست؟

اطلاق عقد همان آثار عقد می باشد که در صورت سکوت طرفین در عقد آن آثار بر عقد بار می گردد و به همراه عقد به وجود می آید. به بیانی دیگر مقتضای اطلاق عقد آثار فرعی عقد می باشند نه آثار اصلی عقد بنابراین شرط خلاف مقتضای ذات عقد باطل و مبطل عقد می باشد اما شرط خلاف مقتضای اطلاق عقد صحیح است.

 

شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود

قانونگذار در این ارتباط مقرر نموده است اگر شرط مجهولی در معامله وجود داشته باشد که باعث گردد مقدار مورد معامله نیز مجهول شود چنین شرطی باطل و مبطل عقد می باشد چراکه یکی از شرایط صحت معامله و ارکان اصلی و اساسی عقد این است که مورد معامله معلوم و مشخص باشد. این امر بدین معنا است که می بایست مقدار، جنس و وصف مورد معامله به صورت دقیق مشخص شده باشد. بنابراین اگر در معامله ای موعد تسلیم مبیع به طور دقیق مشخص نگردد و این جهل به موعد باعث مجهول ماندن مورد معامله نیز شود، چنین شرطی باطل و مبطل عقد خواهد بود.

بیشتر بخوانید: نمونه رای بطلان معامله به دلیل شرط مجهول

مرجع صلاحیت دار در ارتباط با طرح دعوا در مورد شروط باطل ضمن عقد

اگر شروط باطل که در یک قرارداد گنجانده شده اند، مربوط به موضوعی باشد که مال غیرمنقول است در این صورت دادگاه صلاحیتدار، دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول می باشد اما اگر در ارتباط با انجام یک تعهد باشد محل دادگاه صلاحیتدار، دادگاه محل اقامتگاه خوانده و یا محل انعقاد یا انجام تعهد می باشد.

جهت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری به صفحه تماس با ما مراجعه فرمائید.

مقالات زیر را مطالعه کنید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن