رسیدگی به امور و دعاوی زیر در صلاحیت دادگاه خانواده است:
-
نامزدی و خسارات ناشی از برهم زدن آن
-
نکاح دائم، موقت و اذن در نکاح
-
شروط ضمن عقد نکاح
-
جهیزیه
-
مهریه
-
نفقه زوجه و اجرتالمثل ایام زوجیت
-
تمکین و نشوز
-
طلاق، رجوع، فسخ و انفساخ نکاح، بذل مدت و انقضای آن
-
حضانت و ملاقات طفل
-
نسب
-
رشد، حجر و رفع آن
-
ولایت قهری، قیمومت، امور مربوط به ناظر و امین اموال محجوران و وصایت در امور مربوط به آنان
-
نفقه اقارب
-
امور راجع به غایب مفقودالاثر
-
سرپرستی کودکان بیسرپرست
-
اهدای جنین
-
تغییر جنسیت
تبصره- به دعاوی اشخاص موضوع اصول دوازدهم (۱۲) و سیزدهم (۱۳) قانون اساسی حسب مورد طبق قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در محاکم مصوب 1312/04/12 و قانون رسیدگی به دعاوی مطروحه راجع به احوال شخصیه و تعلیمات دینی ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی مصوب 1372/04/03 مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیدگی میشود.
تصمیمات مراجع عالی اقلیتهای دینی مذکور در امور حسبی و احوال شخصیه آنان از جمله نکاح و طلاق، معتبر و توسط محاکم قضائی بدون رعایت تشریفات، تنفیذ و اجراء میگردد.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 4 قانون حمایت خانواده:
1- مستند به ماده 10 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394، رسیدگی به اختلاف در اصل نکاح، طلاق، فسخ نکاح، رجوع و نسب حتی با توافق طرفین قابل طرح در شورا نمی باشد و دادگاه خانواده به عنوان دادگاه اختصاصی به دعاوی مذکور رسیدگی مینماید.
2- صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای 18 گانه مذکور در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است و توسعه و تسری آن به دیگر امور و دعاوی مستلزم نص است.
3- با توجه به بند 15 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، رسیدگی به امور راجع به غایب مفقودالاثر در صلاحیت دادگاه خانواده است. زیرا حکم موت فرضی نیز فرع بر مفقودالاثر بودن شخص است، لذا صدور حکم موت فرضی غایب مفقودالاثر نیز در صلاحیت دادگاه خانواده است.
4- اثبات رشد جزء امور حسبی است و برابر قانون راجع به رشد متعاملین مصوب 1313 باید به طرفیت دادستان اقامه شود و طرف قرار دادن سرپرست قانونی اعم از ولی قهری یا قیم ضرورت ندارد، حتی اگر مدعی عدم رشد خواهان باشند. شایان ذکر است که ولی قهری یا قیم برابر ماده 44 قانون امور حسبی مصوب 1319 به تصمیم دادگاه در این خصوص اعتراض کند.
5- به موجب رای وحدت رویه 829 هیات عمومی دیوان عالی کشور مورخه 16-12-1401، دعوای زوجه به طرفیت متعهد ثالث مبنی بر «الزام به تنظیم سند رسمی مال غیرمنقول موضوع مهریه» که زوج طرف دعوا نیست، از صلاحیت دادگاه خانواده به عنوان یک مرجع اختصاصی و دارای صلاحیت استثنایی، خارج است و مطابق اصل، در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است. فیالواقع به موجب رای وحدت رویه 829، دادگاه خانواده علیالقاعده به روابط بین زوجین رسیدگی مینماید نه شخص ثالث.
همچنین از متن رای وحدت رویه مذکور استدلال میشود که حتی اگر مال منقولی باشد که شخص ثالث متعهد به تحویل آن به عنوان مهریه زوجه باشد نیز رسیدگی در دادگاه حقوقی انجام میگیرد.
6- علاوه بر موارد 18 گانه مصرح در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، رسیدگی به وضعیت مخاطرهآمیز اطفال و نوجوانان موضوع ماده 29 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 نیز در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد.
7- رسیدگی به دعاوی راجع به شیربها که در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به آن تصریحی نشده است، در صلاحیت محاکم عمومی حقوقی است چراکه صلاحیت دادگاه خانواده امری استثنایی و صرفاً محدود به بندهای هجدهگانه مذکور در این ماده و همچنین رسیدگی به وضعیت مخاطرهآمیز اطفال و نوجوانان موضوع ماده 29 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 است و افزایش صلاحیت این دادگاه نیازمند نص است و از آنجا که در امور استثنایی باید به قدر متیقن اکتفا کرد، لذا از تفسیر موسع و افزایش دامنه صلاحیت این دادگاه باید خودداری کرد.
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران