طلاق رجعی چیست؟ شرایط صدور آن کدام است؟

مفهوم حقوقی طلاق

واژه طلاق از منظر لغوی به معنای رها شدن، ترک کردن و ... آمده است. در اصطلاح حقوقی طلاق به معنای انحلال نکاح است که با جاری شدن صیغه مخصوص و رعایت تشریفات مقرر قانونی انجام می‌گیرد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که طلاق مختص عقد دائم است و عقد موقت یا به بذل مدت از سوی زوج و یا با انقضای مدت منحل می‌گردد (مستنبط از ماده 1139 قانون مدنی). همچنین به دلالت ماده 1143 قانون مدنی اقسام طلاق عبارتند از: طلاق بائن و طلاق رجعی. طلاق بائن به طلاقی می‌گویند که هیچگونه حق رجوعی برای مرد در ایام عده وجود ندارد و یا آنکه اصلاً در طلاق انجام شده، عده‌ای وجود ندارد فلذا با اجرای صیغه طلاق، پیوند زناشویی از بین می‌رود لکن طلاق رجعی، طلاقی است که در مدت عده برای مرد حق رجوع وجود دارد فلذا وی می‌تواند در ایام عده به زوجه خود رجوع نموده و زندگی زناشویی را از سر بگیرد (وفق ماده 1148 قانون مدنی). در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی می‌گردد به تفصیل در ارتباط با طلاق رجعی و شرایط صدور آن پرداخته شود.

مطلب مرتبط: عده طلاق چیست و شامل کدام قوانین و مقررات می‌باشد؟

طلاق رجعی

واژه رجعی در لغت به معنای برگشتن می‌باشد. در اصطلاح علم حقوق، طلاق رجعی، طلاقی است که به موجب آن زوج این اختیار قانونی را خواهد داشت تا در ایام عده بدون نیاز به انعقاد عقد نکاح جدید، به همسر خود رجوع نماید. به بیانی دیگر طلاق رجعی نهادی است که با هدف ایجاد تعادل میان حق طلاق زوج و حمایت از نهاد خانواده پیش‌بینی شده است. این نوع طلاق با اعطای حق رجوع به زوج، فرصتی برای بازاندیشی و بازگشت به زندگی مشترک فراهم می‌آورد. نکته مهم و قابل توجه آن است که نحوه رجوع در طلاق رجعی موضوعیت نداشته و به هر طریق اعم از لفظی یا فعلی واقع شده و انجام آن نیازمند رعایت تشریفات خاصی نمی‌باشد. (وفق ماده 1149 قانون مدنی)

ناگفته نمایند که ثبت رجوع در طلاق رجعی از منظر قانونی الزامی می‌باشد چراکه مستنبط از ماده 49 قانون حمایت خانواده، چنانچه مردی ظرف مهلت مقرر قانونی (یک ماه)، رجوع از طلاق را ثبت نکند، عمل او جرم محسوب شده و وی ضمن الزام به ثبت رجوع، به پرداخت جزای نقدی درجه پنج یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم خواهد شد.

شایان ذکر است که طلاق رجعی، عمل یکجانبه حقوقی (ایقاع) می‌باشد که فقط با اراده یک‌طرفه از سوی زوج محقق خواهد شد. مساله مهم و قابل توجه آن است که در ایام عده طلاق رجعی، زوجه همچنان مستحق نفقه است چراکه در حکم زوجه محسوب می‌شود. همچنین، در صورت فوت یکی از زوجین در این مدت، دیگری از وی ارث خواهد برد. سزاوار توجه است که در طلاق رجعی، رابطه نکاح، با طلاق از بین می‌رود اما بنابر تجویز قانونگذار، تا مدت زمانی که زن می‌بایست عده نگه دارد، آثار زوجیت و حقوق و وظایف ناشی از ازدواج به غیر از برقراری رابطه جنسی، ادامه داشته و زن مطلقه در حکم زوجه محسوب می‌شود (بند 2 ماده 8 قانون امور حسبی).

بیشتر بخوانید: فسخ نکاح به چه معنا می‌باشد؟

نکات مهم در خصوص طلاق رجعی

1) هم در قانون مدنی و هم در شرع مقدس اسلام، اصل بر رجعی بودن طلاق است و طلاق بائن یک استثنا می‌باشد (طلاق زن یائسه، طلاق قبل از نزدیکی، طلاق خلع و مبارات (در صورت عدم رجوع به عِوض) از اقسام طلاق بائن می‌باشند) فلذا به جز موارد مُصَرَح قانونی، الباقی طلاق‌ها، طلاق رجعی می‌باشند.

2) در طلاق رجعی صیغه طلاق مطابق مقررات تنظیم و صورت‌جلسه می‌شود اما ثبت طلاق منوط به ارائه گواهی کتبی حداقل دو نفر شاهد مبنی بر سکونت زوجه مطلّقه در منزل مشترک تا پایان عده است مگر آن زن نسبت به ثبت رضایت داشته باشد. (مستنبط از ماده 38 قانون حمایت خانواده)

3) جهت ثبت طلاق رجعی، صیغه طلاق میان زن و مرد جاری گردیده و مراتب صورت‌جلسه شده و به امضای سردفتر، زن، مرد و دو نفر شاهد خواهد رسید. شایان ذکر است که ثبت طلاق رجعی، منوط به شهادت کتبی حداقل دو شاهد در خصوص سکونت زوجه مطلقه در منزل مشترک در مدت عده می‌باشد مگر آنکه زن رضایت به ثبت داشته باشد.

4) ثبت طلاق رجعی در شناسنامه زوجین منوط به تحقق یکی از دو شرط ذیل است:

الف) رضایت زن به ثبت طلاق رجعی در شناسنامه

ب) تمام شدن مدت زمان عده و شهادت کتبی حداقل دو شاهد در خصوص سکونت زوجه مطلقه در منزل مشترک در مدت عده.

5) قصد رجوع در طلاق رجعی بسیار حائز اهمیت می‌باشد؛ بطور مثال در فرضی که زوج صرفاً اقدام به بوسیدن زوجه نموده لکن قصد رجوع نداشته باشد، رجوع محقق نگردیده است. لذا مطابق با قانون مدنی قصد نتیجه، برای تحقق رجوع لازم و ضروری است.

6) بنابر مندرجات قانونی موجود، علی‌الاصول اطلاع زوجه از رجوع زوج لازمه تحقق رجوع در طلاق رجعی نمی‌باشد لکن زوجه از زمان اطلاع از رجوع موظف به انجام وظایف زناشویی خواهد بود.

امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. لطفا مطالب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به مطالب، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین می توانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.