انواع جرائم و تخلفات مالیاتی کداماند؟
جرائم و تخلفات مالیاتی
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری
جرائم و تخلفات مالیاتی
بنابر موازین و مقررات قانونی موجود، بالاخص قانون مالیاتهای مستقیم، جرائم مالیاتی به عنوان یکی از اقسام جرائم اقتصادی (مستند به بند د تبصره ماده 36 قانون مجازات اسلامی و نیز بند ب ماده 109 همان قانون) به آن قسم از جرائم اطلاق میگردد که اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی در خصوص انجام تکالیف مالیاتی خود، برخلاف قوانین و مقررات، مرتکب میشوند. لازم به توضیح است که طرح دعوا و اعلام شکایت در خصوص مجرمان مالیاتی در نزد مراجع قضایی اعم از سازمان امور مالیاتی کشور و سایر مراجع ذیصلاح قانونی صورت میپذیرد (وفق تبصره 2 ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم). در مقاله حاضر که توسط گروه وکلای عدالت سرا تحریر یافته است سعی میگردد به تفصیل در ارتباط با انواع جرائم و تخلفات مالیاتی پرداخته شود.
بیشتر بخوانید: برگ تشخیص مالیات چیست؟
انواع جرائم و تخلفات مالیاتی
مستند به ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم و سایر مواد مندرج در قانون فوقالاشاره انواع جرائم و تخلفات مالیاتی به شرح ذیل میباشند:
الف) جرائم مودیان مالیاتی
یکی از انواع جرائم مالیاتی معطوف به جرائمی است که توسط مودیان مالیاتی ارتکاب مییابد. قانونگذار در ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم به جرائم مودیان مالیاتی به عنوان یکی از اقسام جرائم مالیاتی پرداخته است. حسب ماده فوقالاشاره یکی از صور ارتکاب جرائم مودیان مالیاتی به عنوان یکی از اقسام جرائم مالیاتی زمانی تحقق مییابد که اسناد، دفاتر و مدارک توسط مودیان مالیاتی برخلاف واقع تنظیم و بدان استناد شده باشد (مستند به بند 1 ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم). جهت تحقق این جرم لازم است که بدواً اسناد و مدارک برخلاف واقع تنظیم گردیده، سپس شخص بدان اسناد استناد نموده باشد فلذا در صورتی که این اسناد برخلاف واقع تنظیم گردند لکن شخص به آنها استناد ننموده باشد، جرم فوق محقق نخواهد شد. مطابق با بند 2 ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم، در صورتی که شخص اقدام به اختفای فعالیت اقتصادی و نیز کتمان درآمد حاصل از آن نموده باشد، مرتکب یکی از جرائم مالیاتی به عنوان جرائم مودیان شده است. جهت تحقق این جرم لازم است که فرد از ابتدا فعالیت خود را مخفی نموده و هرگونه درآمدزایی خویش را نیز کتمان نماید فلذا چنانچه فرد از ابتدا فعالیت اقتصادی خود را به صورت آشکار انجام داده لکن درآمد حاصل از فعالیت اقتصادی خود را مخفی نماید، مرتکب این قسم از جرائم مالیاتی نشده است.
سزاوار توجه است که خودداری مودی مالیاتی از دسترسی ماموران مالیاتی به اطلاعات مالیاتی و اقتصادی وی یا اشخاص ثالث در راستای اجرای ماده 181 قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین امتناع از انجام تکالیف قانونی مبنی بر ارسال اطلاعات مالی موضوع مواد 169 و 169 مکرر همان قانون به سازمان امور مالیاتی کشور و وارد نمودن ضرر و زیان به دولت با این عمل، بعنوان یکی دیگر از جرائم مالیاتی ارتکابی توسط مودیان مالیاتی شناخته شده است. مورد دیگری که در زمره جرائم مالیاتی ارتکابیافته توسط مودیان مالیاتی شناخته شده است معطوف به زمانی است که شخص (مودی مالیاتی) اقدام به تنظیم قرارداد و انجام معاملات خود بنام دیگران و یا معاملات دیگران بنام خود برخلاف حقیقت و واقعیت نموده باشد. (به دلالت بند 5 ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم)
لازم به توضیح است که وفق بند 4 ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم، در صورتی که مودیان مالیاتی تکالیف و وظایف قانونی مرتبط با قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده در مواعد قانونی تعیین شده انجام ندهند، مرتکب یکی دیگر از جرائم مالیاتی شدهاند. در ارتباط با دیگر جرائم مالیاتی که توسط مودیان مالیاتی انجام میگیرد، میتوان موارد دیگری اعم از استفاده نمودن مودی مالیاتی از کارت بازرگانی اشخاص دیگر به منظور فرار مالیاتی و نیز امتناع ایشان از انجام وظایف قانونی در خصوص تسلیم اظهارنامه مالیاتی حاوی اطلاعات درآمدی و هزینهای ظرف سه سال متوالی را نیز میتوان برشمرد.
لازم به ذکر است که مجازات اصلی تمامی جرائم مالیاتی فوقالاشاره، مجازات تعزیری درجه شش وفق ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، حبس بیش از شش ماه تا دو سال، جزای نقدی بیش از دویست میلیون (200,000,000) ریال تا هشتصد میلیون (800,000,000) ریال، شلاق از سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه و تا نود و نه ضربه در جرائم منافی عفت، محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از شش ماه تا پنج سال، انتشار حکم قطعی در رسانهها، ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال، ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال ویا ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری توسط اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال میباشد.
ب) جرائم ارتکابیافته توسط اشخاص به جز مودیان مالیاتی
قانونگذار حکیم شرایطی را پیشبینی نموده است که به موجب آن برخی از اقدامات صورت پذیرفته توسط اشخاصی به غیر از مودیان مالیاتی اعم از ماموران مالیاتی، دفاتر اسناد رسمی و یا حتی عامه مردم در خصوص وصول مالیات، جرم بوده و مشمول مجازات مقرر قانونی خواهد شد. به عنوان نمونه، به دلالت ماده 270 قانون مالیاتهای مستقیم ارائه نمودن گزارشهای خلاف واقعیت در امور مالیاتی از روی عمد توسط ماموران مالیاتی جرم بوده و مرتکب تحت عنوان ارتکاب جرائم مالیاتی مجازات میگردد. از دیگر جرائم ارتکابیافته توسط اشخاصی به جز مودیان مالیاتی میتوان به مواردی اعم از افشای اطلاعات مودیان موضوع ماده 232 قانون مالیاتهای مستقیم، جرائم ارتکابی در حوزه مالیات توسط دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 200 قانون مالیاتهای مستقیم و ... اشاره نمود.
بیشتر بخوانید: هیات موضوع ماده 251 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم چیست؟
تخلفات مالیاتی
بنابر مقررات مندرج در قانون مالیاتهای مستقیم، تخلفات مالیاتی تخلفاتی هستند که باعث تعلق جریمه به مرتکب آن میشود، یا توسط مودیان مالیاتی و یا توسط ماموران مالیاتی انجام میگیرد. قانونگذار در مواد مختلفی از قانون مالیاتهای مستقیم اعم از ماده 192 (عدم ارائه اظهارنامه، دفاتر، اسناد و مدارک)، ماده 193 (عدم تسلیم ترازنامه و ...) و ... به تخلفات مالیاتی که توسط مودیان مالیاتی انجام میگیرد و میزان جریمه پرداختی آنها اشاره نموده است. لازم به توضیح است در مواردی که تخلفات مالیاتی توسط ماموران مالیاتی انجام گیرد (=تخلفات اداری)، عملکرد ایشان تابع قانون مالیاتهای مستقیم میباشد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که در صورتی که این تخلفات جنبه کیفری نیز داشته باشند، علیالاصول پس از صادر شدن حکم محکومیت ماموران مالیاتی توسط هیات رسیدگی به تخلفات اداری، دادستان انتظامی مالیاتی اقدام به طرح شکایت از مامور متخلف در دادسرای عمومی و انقلاب مینماید. تخلفات اداری ماموران مالیاتی شامل مواردی اعم از تشخیص غیرواقعی درآمد مودی، مطالبه مالیات بدون مدرک و ... میباشد.
امیدواریم مطالب برای شما مفید بوده باشد. در صورت مفید بودن، مقالات را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و با امتیاز دادن به آنها، ما را در جهت بهبود و تولید هر چه بیشتر مطالب یاری فرمایید. همچنین میتوانید نظرات یا سوالات خود را در بخش دیدگاهها مطرح نمایید در صورت امکان در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ داده خواهد شد.
