بدی را با عدالت پاسخ دهيد، مهربانی را با مهربانی. كنفوسيوس دادگاهی بالاتر از دادگاه‌های عدل وجود دارد و آن دادگاه وجدان است. مهاتما گاندی تا زمانی كه توده مردم برای بهبود حال يكديگر احساس مسئوليت نكنند، عدالت اجتماعی تحقق نمی يابد. هلن كلر
لوگوی عدالت سرا
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email
Share on facebook
Share on twitter

تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش

تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش

فسخ قرارداد و خیار غبن فاحش

غَبْن در لغت به معنای فریب دادن می باشد. غبن در اصطلاح حقوقی به معنای این است که اختلاف فاحشی میان ارزش واقعی ملک مورد معامله و ارزشی که در قرارداد تعیین گشته، وجود داشته باشد. غبن فاحش زمانی رخ می دهد که اختلاف ارزش معاملاتی ملک با ارزش واقعی آن بسیار متفاوت باشد در اینصورت برای کسی که متضرر شده است، حق فسخ ایجاد می گردد. فرد متضرر یا اصطلاحاً مغبون، می تواند پس از اطلاع از غبن، از طریق ارسال اظهارنامه و یا هر راه دیگری، اقدام به فسخ قرارداد کند و سپس تأیید فسخ را از دادگاه بخواهد.

در دعوای عنوان شده، خواهان کسی است که متضرر شده و قرارداد را فسخ نموده است و خوانده نیز طرف مقابل قرارداد می باشد. دعوای تأیید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش در قراردادهای ملکی، در دادگاه محل وقوع ملک اقامه می شود. پس از صدور رأی مبنی بر تأیید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش، رأی دادگاه تنها جنبه اعلامی دارد و نیازی به صدور اجراییه نمی باشد.

مطلب مرتبط: بررسی خیار غبن در معاملات

نکات مهم در ارتباط با دعوای تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش

  • یکی از بهترین روش ها جهت تشخیص فاحش بودن غبن در دادگاه، ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری می باشد.
  • خیار غبن در تمام عقود ملکی که معوض هستند (به جز هبه و صلح)، وجود دارد و هر دو طرف قرارداد در صورت غبن می توانند، قرارداد را فسخ نمایند.
  • یکی از روش های فاحش بودن غبن از طریق عرف می باشد. اگر غبن عرفاً قابل مسامحه باشد به طرف حق فسخ نمی دهد اما اگر تفاوت قیمت عرفاً قابل مسامحه نباشد، خیار غبن وجود دارد.
  • اگر مغبون در زمان معامله، قیمت اصلی را بداند در اینصورت خیار غبن وجود نخواهد داشت.
  • برخی از حقوقدانان معتقدند که اسقاط کافه خیارات در قرارداد شامل خیار غبن نمی شود اما برخی دیگر معتقدند که اسقاط کافه خیارات در قرارداد ناظر به خیار غبن نیز می شود.
  • خیار غبن فاحش پس از علم به غبن، فوری است.
  • یکی از شرایط اساسی در ایجاد خیار غبن این است که در زمان انعقاد معامله وجود داشته باشد اما گاهی اوقات ممکن است در قراردادهای مستمر مانند قرارداد اجاره بعد از انعقاد قرارداد، غبن بوجود بیاید، به این غبن، غبن حادث گفته می شود. در رویه قضایی این خیار جایگاهی ندارد.

مطلب مرتبط: تایید فسخ قرارداد به جهت شرط خیار

  • تأیید فسخ قرارداد بدلیل اینکه خلاف اصل صحت قراردادهاست، ادعایی است که بایستی بعنوان خواسته مطرح و ثابت شود اما استناد فسخ بعنوان دفاع از دعوای طرف مقابل، نیاز به طرح دعوای تقابل ندارد.
  • در صورتی که فروشنده در زمان قرارداد خیار غبن را ساقط کرده اما مابه التفاوت قیمت واقعی مبیع و قیمت قراردادی آن به اندازه ای باشد که این درجه از غبن در زمان اسقاط خیار، مورد نظر فروشنده ملک نباشد، همچنان امکان اعمال خیار غبن وجود دارد.
  • احراز غبن در معامله، یک امر قضایی بوده و در صلاحیت دادگاه است؛ بنابراین مقصود از ارجاع به کارشناس در تشخیص وقوع غبن فاحش، صرفا تعیین قیمت روز معامله با رعایت کلیه جوانب قضیه است و اظهارنظر کارشناسان نسبت به تحقق غبن فاحش، خارج از وظیفه کارشناسی محسوب می شود.
  • با توجه به اینکه غبن دارای مراتب و درجات است، اسقاط خیار غبن متعارف در قرارداد مانع از استناد به مرتبه ی بالاتر نبوده و در این فرض نیز، ادعای فسخ به علت غبن فاحش در معامله، قابل استماع و پذیرش است.
  • ۱- در اعمال خیار غبن، اصل عدم اطلاع مغبون از قیمت واقعی مبیع در زمان انعقاد قرارداد است و طرف مقابل باید اطلاع وی از قیمت واقعی را اثبات کند. ۲- چنانچه عرف منطقه در خصوص حل و فصل اختلافات، ابتدا رجوع به میانجیگری سایرین باشد، مراجعه مغبون قرارداد به این روش و پس از آن، مراجعه به مراجع قضائی جهت تأیید فسخ قرارداد، منافی با فوریت اعمال خیار غبن نبوده و مسقط حق وی نمی باشد.
  • شرط اسقاط کافه خیارات شامل خیار غبن فاحش نمی‌شود.
  • در صورت عدم احراز اعمالِ فوری خیار غبن، دادگاه باید نسبت به صدور قرار رد دعوی اقدام نماید نه صدور حکم بر بی حقی.
  • افزایش بعدی قیمت املاک و اجناس به علت تورم نمی‌تواند مستمسک ادعای خیار غبن باشد.
  • ذکر عنوان سقوط خیار غبن ولو به هر درجه که باشد صرفاً شامل درجات خیار غبن فاحش بوده و غبن افحش را در بر نمی‌گیرد زیرا خیار غبن افحش در عداد دیگر خیارات در عقد ذکر می‌شود و آمدن آن کنار غبن فاحش مبین ترادف و یکی بودن آن‌ها نیست.
  • بر اساس حاکمیت مطلق اراده طرفین، چنانچه متبایعین کلیه خیارات از جمله خیار غبن را اسقاط نمایند، مطابق این شرط مطلق غبن از هر درجه که باشد اعم از فاحش و یا افحش ساقط می‌شود.
  • در عقد بیع، غبن فاحش خمس قیمت و بنا به فتاوی معتبر در مواردی عشر قیمت است و فراتر از این مشمول غبن افحش می‌شود و با شرط سقوط خیار غبن فاحش، غبن افحش ساقط نمی‌شود.
  • با وجود اسقاط همه خیارات از جمله خیار غبن، خیار غبن فاحش و افحش ساقط نمی‌شود.
تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش
تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش – عدالت سرا
مستندات قانونی مرتبط با دعوی تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش

ماده ی ۴۱۶ قانون مدنی

هر یک از متعاملین که در معامله، غبن فاحش داشته باشد، بعد از علم به غبن می تواند، معامله را فسخ کند.

ماده ی ۴۱۷ قانون مدنی

غبن در صورتی فاحش است که عرفاً قابل مسامحه نباشد. اگر مغبون در حین معامله عالم به قیمت عادله بوده، خیار فسخ نخواهد داشت.

ماده ی ۴۱۹ قانون مدنی

در تعیین مقدار غبن، شرایط معامله نیز باید منظور شود.

ماده ی ۴۲۰ قانون مدنی

خیار غبن بعد از علم به غبن، فوری است.

مطلب مرتبط: تایید فسخ قرارداد به جهت خیار تخلف شرط

ماده ی ۴۲۱ قانون مدنی

اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است، تفاوت قیمت را بدهد، خیار غبن ساقط نمی شود. مگر این که مغبون به اخذ تفاوت قیمت، راضی شود.

رأی شماره ی ۲۹ مورخ ۱۳۹۲/۱/۳۱ شعبه ی ۳ دیوان عالی کشور

رسیدگی به دعوی تنفیذ فسخ مبایعه نامه راجع به مال غیر منقول در صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیر منقول می باشد.

رأی شماره ی ۱۶۴ مورخ ۱۳۹۲/۲/۱۷ شعبه ی ۱ دیوان عالی کشور

دعوی فسخ معامله ى مال غیر منقول از مصادیق دعاوی مالکیت بوده و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول است.

رای شماره ی ۴۶۷ مورخ ۸۷/۴/۵ شعبه ی ۳ دادگاه تجدید نظر استان تهران

قطع نظر از این که ارزش واقعی ملک در تاریخ وقوع معامله چه میزان بوده است، چون در مبایعه نامه، مستند دعوی اسقاط کافه ی خیارات خصوصا خیار غبن فاحش به عمل آمده است، لذا بررسی غبن و جلب نظر کارشناس، موضوعیت ندارد.

رأی شماره ی ۱۱۳۹ مورخ ۸۴/۸/۲۱ شعبه ۱۷۶ دادگاه عمومی حقوقی تهران

ادعای غبن موجه نیست، زیرا در قرارداد تنظیمی، اسقاط کافه ى خیارات، اگر چه خیار غبن فاحش باشد، به عمل آمده است.

بیشتر بخوانید: بررسی موانع اجرای قرارداد در حقوق ایران

رای شماره ی ۹۶۰۹۹۷۱۷۸۷۲۰۰۲۲۲ مورخ ۹۶/۵/۱۰ شعبه ی ۲ دادگاه عمومی حقوقی گنبد کاووس

اگر چه کلیه ی خیارات از جمله غبن به هر عنوان و ادعا و به هر میزان با اقرار طرفین به علم و اطلاع کامل نسبت به عرف و بازار، اسقاط شده است؛ لیکن با توجه به نظریه ی کارشناس، میزان واقعی ملک در زمان قرارداد ۶۰۰ میلیون تومان اعلام و این که طرفین میزان قیمت را ۴۰۰ میلیون تومان اعلام کرده اند و این ما به التفاوت به میزان ۲۰۰ میلیون تومان در دید عرف و بازار، شامل غبن فاحش و فحش بوده است که اسقاط ادعای فوق، شامل آن نمی باشد.

رای شماره ی ۱۴۰۹ مورخ ۸۳/۱۲/۱۷ شعبه ی ۱ دادگاه تجدیدنظر استان کردستان

نظر به اینکه اساسا تفاوت قیمت مورد ادعای خواهان بدوی که به تأیید یکی از کارشناسان رسیده، عرفا قابل مسامحه است و مصداق غبن فاحش تلقی نمی شود. خصوصا با توجه به اوضاع و احوال این امر که ثمن موجل بوده و به اقساط، پرداخت می شده است، بنابراین مصداق غبن فاحش، تلقی نمی شود.

رأی شماره ی ۱۱۸۳ مورخ ۸۳/۷/۱۸ شعبه ی ۳ دادگاه تجدیدنظر استان تهران

خیار غبن بعد از علم به غبن، فوری است و خواهان، ثمن معامله را اقساطی دریافت کرده است. بنابر این ادعای عدم اطلاع از قیمت واقعی با توجه به تاریخ تقدیم دادخواست، عرفا مسموع نیست.

نظریه ی مشورتی شماره ۷/۵۹۵۴ مورخ ۷۰/۱۱/۵ اداره ی حقوقی قوه قضاییه

به موجب ماده ی ۴۴۹ قانون مدنی، فسخ به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن کند، حاصل می شود. بنابراین از ماده ی فوق و ماده ی ۶۹ قانون ثبت اسناد و املاک، چنین استنباط می شود که فسخ معامله باید به طرف، اعلام شود و کسی که مدعی فسخ معامله است، ضرورت دارد که اراده ی خود مبنی بر فسخ معامله را به طرف دیگر معامله، اعلام کند.

جهت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری به صفحه تماس با ما مراجعه فرمائید.

Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email
Share on facebook
Share on twitter

6 دیدگاه دربارهٔ «تایید فسخ قرارداد به جهت غبن فاحش»

  1. درود بر شما ، مطالبتون بسیار ارزشمند است و استفاده لازم کردیم اما ایکاش مقدار را در غبن فاحش ذکر میکردید نه به عرف ارجاء میشد مثل اینکه در مبایعه یک ملک در چه مواقعی و مقداری میتوان ادعای غبن فاحش نمود

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن