بدی را با عدالت پاسخ دهيد، مهربانی را با مهربانی. كنفوسيوس دادگاهی بالاتر از دادگاه‌های عدل وجود دارد و آن دادگاه وجدان است. مهاتما گاندی تا زمانی كه توده مردم برای بهبود حال يكديگر احساس مسئوليت نكنند، عدالت اجتماعی تحقق نمی يابد. هلن كلر
لوگوی عدالت سرا

نفقه چیست و در چه صورتی به زن نفقه تعلق می گیرد؟

نفقه چیست و در چه صورتی به زن نفقه تعلق می گیرد؟

نفقه چیست؟

نفقه از نظر لغوی یعنی خرج کردن یا تامین هزینه های زندگی زن و فرزند و در قانون مدنی نفقه در ماده ١١٠٧ اصلاحی سال ١٣٨١ اینگونه تعریف شده است:

“نفقه زوجه عبارت است از تمام احتیاجات متعارف زن که متناسب با وضعیت زن باشد از قبیل مسکن، پوشاک، خوراک، اثاث منزل، هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا نیاز به واسطه نقصان یا بیماری.”

از زمان وقوع عقد نکاح دائم، زن و مرد حقوق و تکالیفی در مقابل یکدیگر پیدا می کنند که یکی از این تکالیف که بر عهده مرد نهاده شده عبارت است از پرداخت نفقه زن. در قانون مدنی تکلیف مرد در پرداخت نفقه از زمان وقوع عقد نکاح دائم شروع می شود و اینکه مراسم عروسی و تشریفات آن برگزار بشود و یا نشود، تاثیری در این تکلیف ندارد.

اما در عمل و آنچه که در عرف شاهد آن هستیم اینگونه است که در دوران عقد و قبل از شروع زندگی مشترک، دختر در خانه پدرش است و بیشتر مایحتاج او توسط پدرش تامین می شود و اگر میان دوران عقد تا برگزاری تشریفات مراسم عروسی و آغاز زندگی مشترک فاصله طولانی باشد باز هم عقیده بر این است که مرد تکلیفی در پرداخت نفقه بجز خرید هدایای مناسبتی، ندارد. در حالیکه قانوناً و شرعاً پرداخت نفقه از لحظه اجرای خطبه عقد بر عهده مرد قرار می گیرد.

مطلب مرتبط: مهریه چیست و چگونه میتوان آن را مطالبه کرد؟

شرایط تعلق نفقه به زن

برای تعلق نفقه به زن دو شرط زیر لازم است:

  1. عقد دائمی باشد.
  2. زن از مرد تمکین نماید.

«تمکین زن از مرد یعنی انجام وظایف زوجیت مانند اطاعت از مرد و انجام امور خانه و فرزند مشترک، نظافت، آشپزی و غیره که به آن تمکین عام گفته می شود که در مقابل تمکین خاص قرار دارد که شامل رابطه زناشویی و تامین نیازهای جنسی می شود.»

در مورد گزینه اول اختلاف نظر وجود ندارد همچنان که در ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی آمده است، «در عقد دائم، نفقه زن بر عهده شوهر است». بنابراین در ازدواج موقت زن نفقه ندارد مگر این که در زمان عقد شرط شود که مثلاً مرد ماهیانه فلان مبلغ را به عنوان نفقه به زوجه بپردازد.

در خصوص شرط دوم باید اشاره کرد که تمکین باید به طور کامل و در هر مکان و زمان باشد اعم از تمکین عام و تمکین خاص لذا تمکین ناقص به این شکل که مدتی تمکین کند و مدتی تمکین نکند فایده ای ندارد. از این رو در ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی آمده است: «هرگاه زن بدون مانع شرعی از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.»

مطلب مرتبط: نکات کلیدی در مورد طلاق

مانع شرعی یعنی: اگر زن به دلیل عذر شرعی مانند در احرام بودن یعنی در سفر زیارت خانه خدا و اعتکاف بودن و یا به واسطه عذری مانند بیماری نتوانست از مرد تمکین کند، باز هم مستحق نفقه می باشد. یعنی اگر در این شرایط از شوهر تمکین نکند باز هم مرد باید به او نفقه پرداخت کند.

گاهی اوقات برخی بیماری های روحی و روانی و گاهی بیماری های جسمی و یا ژنتیکی مانع تمکین خاص زن از مرد می شود و کم کم به واسطه سردی روابط میان آن ها، اختلاف بروز می کند و دلیل و علت اصلی اختلافات نیز پس از مدتی فراموش شده و کار آنها به درگیری فیزیکی و توهین به یکدیگر کشیده می شود غافل از اینکه علت اصلی این اختلاف سرد مزاجی زن و یا مرد یا عذر پزشکی او بوده است. آگاهی زوجین از مشکلات این چنینی و اطلاع آنها از راه های درمانی آن می تواند کمک شایانی در جهت بهبود رابطه آنها و بهره مندی از یکدیگر را فراهم سازد.

نمی توان منکر این واقعیت شد که یکی از دلایل اختلافات زوجین وجود مشکلات جنسی آنها و نیز بعضا سرپوش گذاشتن آن و تامین نکردن این نیاز طبیعی برای شریک زندگی می باشد که در بسیاری از پرونده های اختلافات خانوادگی، به جز زوجین سایر اطرافیان نمی دانند که مشکل اصلی این درگیری ها از کجا نشات و ریشه می گیرد که فی الواقع مراجعه به روانشناس و متخصصین اعصاب و روان اثربخش تر از مراجعه نزد وکیل دادگستری، یا مراجعه به دادگاه برای طرح دعواست.

مطلب مرتبط: چگونه می توان به شکل قانونی از شوهر نفقه گرفت؟!

حتی بسیاری از والدین زوجین و نزدیکان آنها نیز به جای راهنمایی و مشاوره درست به فرزندانشان آنها را تحریک به دعوا و درگیری می کنند و پای خود را به اصطلاح در یک کفش کرده و می گویند ما فقط طلاق می خواهیم!

به جای اینگونه رفتارهای غیرمنطقی بهتر است قبل از هر تصمیم زود هنگام و نسنجیده، نزد یک مشاور خانواده و یا یک روان شناس خبره و با تجربه بروند تا بلکه مشکلات و اختلافات زوجین ریشه یابی شود و با اصلاح و درمان آن، به جای طی مسیر دادگاه خانواده، در مسیر زندگی مشترک زناشویی قرار گیرند.

نفقه چیست و در چه صورتی به زن نفقه تعلق می گیرد؟
نفقه چیست و در چه صورتی به زن نفقه تعلق می گیرد؟ – عدالت سرا
نکات کلیدی در ارتباط با مطالبه نفقه
  1. ظاهر زندگی مشترک زوجین در زیر یک سقف حاکی از پرداخت نفقه زوجه از جانب زوج است.
  2. به صرف اثبات رابطه زوجیت، زوج مکلف به پرداخت نفقه است و باید دلیل برائت ذمه خویش را ارائه دهد؛ لذا اصل عدم پرداخت نفقه است.
  3. تعهد به پرداخت نفقه از زمان انعقاد نکاح بر ذمّه زوج مستقر می شود و عدم آغاز زندگی مشترک خللی در این تعهد ایجاد نمی‌کند.
  4. مطابق ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی، اقارب منحصراً نسبت به آتیه می‌توانند مطالبه نفقه نمایند و با استفاده از مفهوم مخالف این ماده، اقربا، از جمله فرزند، نمی‌توانند نفقه گذشته را مطالبه نمایند.
  5. اصل بر عدم پرداخت نفقه زوجه است و مرد باید پرداخت نفقه یا ناشزه بودن زن را ثابت کند.
  6. هزینه دانشگاه فرزند از مصادیق نفقه وی نیست.
  7. شرط پرداخت نفقه به زوجه، عقد نکاح است و نه زندگی مشترک، یعنی چنانچه زوجین زندگی مشترک را آغاز ننموده باشند باز هم زوج مکلف به پرداخت نفقه است.
  8. عدم پرداخت نفقه زوجه قبل از شروع زندگی مشترک در صورت تمکین خاص زوجه، مصداق بزه ترک انفاق است.
  9. اگر خروج زوجه از منزل زوج جهت اشتغال به کار، بدون اذن و رضایت شوهرش باشد موجب نشوز زوجه گردیده و در آن صورت استحقاق نفقه ندارد.

مطلب مرتبط: عواقب قانونی ترک منزل توسط همسر

مستندات قانونی مرتبط با نفقه زوجه

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

شماره نظریه: ۷/۹۶/۲۵۴۲ شماره پرونده: ۹۶-۹/۴-۱۶۱۹ ح تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۱۰/۲۴

۱- دعوی نفقه جاریه در چه صورتی غیر مالی و در چه صورتی مالی است؟ ۲- در صورتی که مالی باشد نحوه محاسبه هزینه دادرسی به چه نحو است؟ ۳- با توجه به اینکه دعوی نفقه جاریه با عناوین مختلف مطالبه نفقه جاریه تعیین نفقه جاریه تعیین تکلیف در مورد نفقه الزام به پرداخت نفقه جاریه مطرح می شود و با توجه به بند ج ماده ۹ قانون شوراها که با رعایت نصاب رسیدگی به دعوی نفقه را در صلاحیت شورا دانسته است آیا شامل نفقه جاریه همسر و سایر اقارب نیز می شود یا خیر؟

در کلیه موارد تعیین میزان نفقه جاریه و ترتیب پرداخت آن، برابر ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، که دادگاه به طور معمول، حکم به پرداخت نفقه صادر نمی‌کند و فقط میزان و ترتیب پرداخت را تعیین و اعلام می‌کند و صرف تعیین نفقه و میزان آن، به معنای صدور حکم به پرداخت نفقه نمی‌باشد؛ دعوا غیرمالی است و هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی وصول می‌شود و موضوع از صلاحیت شورای حل اختلاف خارج است.

 

نشست قضائی استان لرستان/ شهر پلدختر مورخ ۱۳۹۱/۰۷/۱۰

آیا به زوجه در دوران عقد نفقه تعلق می‌گیرد؟ در فرض سؤال آیا دادگاه می تواند الزام به تمکین بدهد؟

نظر هیئت عالی

زوجه بعد از زمان وقوع عقد با توجه به مواد ۱۱۰۲، ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷ قانون مدنی، استحقاق نفقه را داراست؛ مگر آنکه بعد از وقوع عقد بدون مانع شرعی و قانونی از انجام تکالیف زوجیت خودداری کرده باشد. به طور کلی نفقه در مقابل تمکین است و از این لحاظ مستحق دریافت نفقه خواهد بود. ناشزه بودن ادعا است و باید مدعی نشوز آن را ثابت کند و زندگی جداگانه دلیل بر نشوز نیست و می تواند قرینه محسوب شود. دعوای الزام به تمکین نیز در صورت اثبات نشوز منعی ندارد.

جهت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری به صفحه تماس با ما مراجعه فرمائید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن