بدی را با عدالت پاسخ دهيد، مهربانی را با مهربانی. كنفوسيوس دادگاهی بالاتر از دادگاه‌های عدل وجود دارد و آن دادگاه وجدان است. مهاتما گاندی تا زمانی كه توده مردم برای بهبود حال يكديگر احساس مسئوليت نكنند، عدالت اجتماعی تحقق نمی يابد. هلن كلر
لوگوی عدالت سرا

سفته چیست؟ راه های مطالبه سفته کدام است؟

مطالبه سفته

سفته چیست؟

مطابق با ماده ٣٠٧ قانون تجارت:

“فته‌ طلب (سفته) سندی است که به موجب آن امضاکننده تعهد می‌کند مبلغی در موعد معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین و یا به‌ حواله‌کرد آن شخص کارسازی نماید.”

سفته به نوعی وسیله کسب اعتبار است یعنی بعنوان یک وثیقه مورد استفاده قرار می گیرد.

امروزه کسی از سفته به جای پول یا بجای چک استفاده نمی کند و معمولاً زمانی که کسی وام از بانک دریافت می کند یا از کسی مال یا پولی را قرض می کند، برای تضمین بازپرداخت آن، از سفته استفاده می کند.

بیشتر بخوانید: در صورت مفقود شدن چک چه اقداماتی باید انجام داد؟

جهت مطالبه وجه سفته چه زمانی باید اقدام شود؟

تمامی سفته ها دارای دو نوع تاریخ می باشند: تاریخ صدور و تاریخ سررسید.

برای مطالبه وجه سفته تاریخ صدور آن ملاک نیست بلکه ملاک عمل، زمانی است که تاریخ سررسید فرا رسیده است.

اهمیت تاریخ سررسید بدین جهت می باشد که اگر صادرکننده به تعهدش عمل نکند، وقتی دارنده می خواهد که سفته را به اجرا بگذارد، میتواند ظرف ده روز از تاریخ سررسید سفته، آن را واخواست نماید و ظرف یکسال از تاریخ سررسید علیه صادرکننده و سایر مسئولین سفته طرح دعوا نماید.

اگر سفته ظرف ده روز از تاریخ سررسید، واخواست نشود امکان استفاده از شرایط توقیف اموال (تأمین خواسته) ممکن نیست مگر اینکه حدود ده تا بیست درصد ارزش سفته بعنوان خسارت احتمالی به صندوق دادگستری واریز گردد. (یعنی اگر سفته قدیمی باشد تنها راه توقیف اموال، پرداخت خسارت احتمالی می باشد)

نکته مهم این است که اگر صادرکننده اموالی نداشته باشد، در اینصورت لازم نیست که سفته واخواست شود چون که می بایست ٢/٢۵ درصد مبلغ خواسته علاوه بر هزینه دادرسی، بعنوان هزینه واخواست، پرداخت گردد.

مطلب مرتبط: مطالبه وجه چک با آخرین تغییرات آن

واخواست سفته چیست؟

واخواست سفته اقدامی است که از سوی دارنده سفته جهت توقیف اموال صادرکننده، انجام می گیرد.

واخواست در فرم های مخصوصی نوشته می شود و مراجع خاصی برای این کار پیش بینی شده است که واخواست سفته را انجام می دهد.

واخواست سفته به نوعی شبیه برگشت زدن چک است با این تفاوت که اگر چک برگشت زده نشود، نمی توان طرح دعوا نمود اما سفته بدون واخواست هم قابل مطالبه می باشد.

 

جهت مطالبه سفته به کجا باید مراجعه شود؟

اگر مبلغ سفته تا ٢٠ میلیون تومان باشد، شورای حل اختلاف محل اقامت صادرکننده (خوانده) صالح است اما اگر مبلغ آن بیش از ٢٠ میلیون تومان باشد، مرجع صالح دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده می باشد.

هزینه دادرسی در دادگاه ٣/۵ درصد مبلغ سفته است و در شورای حل اختلاف نصف آن می باشد.

مطالبه سفته
مطالبه سفته – عدالتسرا
خواهان دعوای مطالبه وجه سفته چه کسی است؟

هر شخصی که اسم او مقابل عبارت حواله کرد نوشته شده باشد، می تواند خواهان دعوا باشد.

البته ممکن است سفته در وجه حامل نیز صادر شود. بنابراین هم ذینفع و هم وکیل او می توانند برای مطالبه وجه سفته در دادگاه یا شورای حل اختلاف، دادخواست تقدیم نمایند.

مطلب مرتبط: چگونگی مطالبه ارز خارجی از طریق دادگاه

چه کسی مسئول پرداخت وجه سفته است؟

در ابتدای خط دوم سفته عبارت متعهد یا متعهدین نوشته شده است و بدین معنا می باشد که صادرکننده و متعهد سفته به نوعی مسئول پرداخت وجه سفته می باشند.

مشخصات صادرکننده و مسئول پرداخت وجه سفته در قسمت پایین سفته در کادر مستطیل نوشته می شود. دارنده سفته باید در نشانی محل اقامت صادرکننده، طرح دعوا نماید.

اگر دارنده سفته بخواهد آن را به شخص ثالثی انتقال دهد، باید پشت سفته نام خود را بنویسد و دو امضاء بزند که به این عمل، ظهرنویسی می گویند.

علاوه بر ظهرنویس، ممکن است شخص دیگری با عنوان “ضامن” پشت سفته را امضاء بزند که در واقع ضامن پرداخت وجه سفته شود.

نکته مهم این است که اگر ضامن، شخصی که ظهرنویسی کرده است، باشد و از تاریخ سررسید سفته بیش از ١۵ روز یا ۴۵ روز یا ۴ ماه بسته به محل صدور آن گذشته باشد، دیگر امکان اقامه دعوا علیه ظهرنویس و ضامن او نیست.

 

مدارک لازم جهت مطالبه سفته

گام اول و بسیار مهم در ارائه دادخواست مطالبه وجه سفته، تنظیم یک دادخواست مدون و قانونی توسط یک وکیل دادگستری می باشد تا بتواند به تمامی جنبه های موضوع دعوا در دادخواست اشاره نماید.

برای مطالبه وجه سفته می بایست مدارک زیر را تهیه و ضمیمه دادخواست نمایید:

  • کپی برابر اصل سفته
  • کپی برابر اصل واخواست سفته (اگر انجام شده است)
  • کپی برابر اصل کارت ملی خواهان
  • کپی برابر اصل مستنداتی که سفته را دریافت نموده اید (اختیاری)
  • اصل وکالتنامه وکیل (اگر وکیل دارید)

نکته مهم: اگر قصد دارید که اموال بدهکار را توقیف نمایید باید در ستون خواسته قید نمایید تقاضای صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه سفته بانضمام تقاضای صدور قرار تأمین خواسته.

مطلب مرتبط: چگونه می توان ضرر و زیان تخلف از انجام تعهد را مطالبه نمود؟

در اینصورت پس از ارجاع دادخواست به شعبه صالح، باید فوراً به شعبه مربوطه مراجعه نموده و طی یک لایحه اموال بدهکار را معرفی نمایید.

حتی اگر اموالی از بدهکار نمی شناسید می توانید تقاضای استعلام از تمامی بانکها، همراه اول، راهنمایی و رانندگی و اداره ثبت نمایید تا اگر مالی شناسایی شد توقیف گردد تا قابل انتقال تا پایان دادرسی و اجرای حکم نباشد.

پس از ارجاع دادخواست مطالبه وجه سفته، وقت رسیدگی تعیین می گردد که در صورت حضور طرفین دعوا و احراز مدیون بودن متعهد، وی محکوم به پرداخت وجه سفته می گردد و اگر بدهی خود را نپردازد، اموال او توقیف می شود و اگر اموالی نداشته باشد، به درخواست طلبکار بازداشت و حبس می شود مگر اینکه بدهکار تقاضای اعسار نماید که در صورت احراز عدم توان پرداخت او، حکم به پرداخت بصورت اقساط داده می شود.

مطالبه سفته
مطالبه سفته – عدالتسرا

نکات مهم در ارتباط با مطالبه وجه سفته

  • در صورتی‌ که احراز شود سند تجاری (مانند سفته) بابت تضمین انجام تعهد صادر شده، مطالبه وجه سند مستلزم اثبات عدم انجام تعهد و مآلاً اثبات حقانیت دارنده سند به دریافت وجه آن می‌باشد.

  • مهلت اقامه دعوی به طرفیت ظهرنویس، یکسال از تاریخ اعتراض است و صرف عدم اخذ واخواست در موعد ده روزه، مانع از طرح دعوی از ناحیه دارنده سفته به طرفیت ظهرنویس آن هم در موعد مقرر یکساله نیست.

  • سفته در صورتی به عنوان مستند طلب قابل اتکاست که جامع شرایط مقرر در ماده ۳۰۸ قانون تجارت بوده و دست کم مبلغ و سررسید آن معلوم باشد، در غیر اینصورت حتی نمی‌توان صادرکننده را به پرداخت مبلغ چاپی متناسب با تمبر مالیاتی ملصق به سفته محکوم نمود.
  • در صورت عدم درج موعد سفته، دعوی مطالبه وجه آن مسموع نیست.
  • در سفته، علاوه بر امضاء، مهر نیز به تنهائی برای تحقق مسئولیت در پرداخت کفایت می‌نماید و با وصف مذکور، اثرانگشت نیز این قابلیت را دارد و صرف اینکه شخص به‌ غیر از امضاء متداول خود، از اثرانگشت در سفته استفاده کند از موجبات بی‌اعتباری سفته نیست.
  • صدور سفته به‌ صورت سفید امضاء و سپس تکمیل آن از سوی دارنده خلل و خدشه ای بر اعتبار و ارزش آن وارد نخواهد آورد. زیرا، در این فرض صادرکننده به دارنده نمایندگی، وکالت، اذن و اختیار کافی می‌دهد تا در هر زمان که صلاح دانست بالمباشره سفته یاد شده را تکمیل و مورد اقدام قرار دهد.
  • تعیین مبلغ در برات یا سفته از شرایط اساسی است و ملاک وجه قابل پرداخت، مبلغی است که با حروف در آن‌ها تعیین می‌شود. حال چنانچه سفته مستند دعوی فاقد مبلغ باشد دعوای مطالبه آن قابلیت استماع و رسیدگی ندارد.
  • مبنای تاریخ شروع محاسبه خسارت تأخیر تأدیه در سفته، تاریخ تقدیم دادخواست است.

مستندات قانونی مرتبط با مطالبه سفته

صورتجلسه نشست قضائی استان خراسان رضوی/ شهر طرقبه مورخ ۱۳۹۷/۰۴/۱۴
در صورتی که مستند دادخواست مطالبه وجه سفته باشد که واخواست نشده است تصمیم مرجع قضایی چه خواهد بود؟

نظر هیئت عالی
اسناد تجاری از جمله سفته در صورتی که علاوه بر شرایط شکلی، در مهلت قانونی واخواست شده باشند دارای مزایا و امتیازات موضوع ماده ۲۹۳ قانون تجارت خواهند بود والا در زمره اسناد عادی تلقی و سند تجاری محسوب نمی شوند.

 

صورتجلسه نشست قضائی استان آذربایجان شرقی/ شهر اسکو مورخ ۱۳۸۱/۰۵/۰۴
اگر کسی به جای این‌که ظهر سفته را امضا کند روی سفته را امضا کند، آیا آثار ظهرنویسی بر آن سفته بار می‌شود یا خیر؟ به عبارت دیگر، آیا می‌توان به جای ظهر سفته، روی سفته را امضا کرد؟

نظر هیئت عالی
منظور از ظهرنویسی در سفته یا برات انتقال طلب دارنده به فرد دیگری است و در صورتی‌که از امضای روی سفته انتقال طلب و یا ضمانت افاده شود، آثار قانونی بر آن مترتب است.

 

صورتجلسه نشست قضائی استان قزوین/ شهر قزوین مورخ ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
شخصی سفته را بدون اینکه واخواست نماید اقدام به مطالبه آن نموده است:
الف) آدرس مندرج در سفته برای تأدیه وجه آن قزوین، لیکن آدرس متعهد در حوزه قضایی تاکستان می باشد مشخص فرمایید کدامیک از حوزه های شورای حل اختلاف صالح به رسیدگی است؟
ب) سفته فاقد هرگونه مندرجاتی است و فقط از سوی متعهد امضا شده است آیا دارنده سفته می تواند در قالب مطالبه وجه سفته اقدام به طرح دعوی نماید؟ رأیی که از سوی قاضی مربوطه در این خصوص صادر می گردد چگونه است استدلال فرمایید.

نظر هیئت عالی
درصورتیکه سفته فاقد شرایط قانونی یک سند تجاری باشد، به عنوان یک سند عادی می تواند مستند دعوی خواهان قرار گرفته و مثبت دعوی خواهان باشد.
بنابراین اگر بهای خواسته تا ۲۰ میلیون تومان تقویم شود، به استناد مواد ۱۱ و ۵۱۳ ق.آ.د.م ناظر به بند الف ماده ۹ قانون شورای حل اختلاف، خواهان می تواند در شورای حل اختلاف محل اقامت خوانده و یا شورای حل اختلاف محل تنظیم و انعقاد قرارداد یا محل اجرای قرارداد (محل پرداخت وجه سند مورد تعهد) مبادرت به طرح دعوی نماید.

جهت مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری به صفحه تماس با ما مراجعه فرمائید.

2 دیدگاه دربارهٔ «سفته چیست؟ راه های مطالبه سفته کدام است؟»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن